Gelderse Vallei

Kun je het gedrag van een wolf veranderen met een paintballgeweer?

Paintball wordt ingezet om wolven af te schrikken.
Paintball wordt ingezet om wolven af te schrikken. © Pixabay/bewerking Omroep Gelderland
WAGENINGEN - Kun je met een paintballgeweer het gedrag van een wolf veranderen? Die vraag dient zich aan nu de provincie toestemming heeft gegeven om met zo'n wapen op een wolf te schieten, om te zorgen dat die niet te tam wordt. Wij vroegen het aan een deskundige op het gebied van diergedrag.
Lysanne Snijders is gedragsecoloog aan de Wageningen Universiteit. Haar eerste reactie op de vraag of zo'n maatregel effect kan hebben is: "In theorie kan het werken. Maar er moet wel aan een aantal voorwaarden voldaan worden. Als er één dier is, waarbij het kán werken, dan is het de wolf."

Van nature bang voor mensen

Volgens Snijders moet je een wolf aanleren dat het benaderen van mensen iets kost, namelijk pijn. Als een wolf gevoerd wordt, leert hij juist het tegenovergestelde, namelijk dat zijn gedrag een beloning oplevert.
De wolf moet een nieuwe associatie krijgen bij het benaderen van mensen. En dat werkt juist bij een wolf wel, omdat het roofdier van nature bang voor mensen is. "De wolf is neofobisch", stelt Snijders. Dat betekent dat hij bang is voor alles wat nieuw is: "Bij de wolf is het leggen van een nieuwe link daarom makkelijker te realiseren dan bij andere dieren. Het gaat niet tegen zijn natuurlijk gedrag in."

'Het werkt niet als je het een keer doet'

Een belangrijke voorwaarde voor het slagen, is dat iets consistent gebeurt, vertelt Snijders. "Het moet wel intensief gebeuren. Het werkt niet als je het een keer doet en hij vervolgens toch weer elke keer voedsel van mensen krijgt. Het probleem is ook dat het het vaak wordt toegepast als het probleem er al is. Het werkt het beste preventief."
Het kan volgens haar ook beter werken bij een jong dier. "Jonge wolven leren beter. Die leren dus ook sneller een nieuwe associatie. Als het een oud dier is dat al veel te lang door mensen gevoerd is, is het lastiger om zijn gedrag te veranderen om weg te blijven bij mensen."

Roepen en niet voeren

Snijders vergelijkt het met het gedrag van zwijnen. Die weten dat er voedsel bij mensen te krijgen is. "Mensen voeren ze vaak goedbedoeld. Maar je velt een vonnis over zo'n dier. Het is het omgekeerde van het trainen van honden. Die train je met een beloning. Bij die wolven moet je ze met straf trainen."
De grootste winst is volgens Snijders overigens te behalen door het gedrag van mensen te veranderen: "Leer mensen dat ze die wolven bang moeten maken, met geschreeuwen ze geen voedsel te geven. In Amerika wordt dit ook al toegepast bij beren en coyotes."

Alternatief voor afschieten

En het werkt ook het beste als die straf gelijk hoog is. Zo'n schot met een paintballgeweer moet zo'n wolf dus wel even goed voelen, om effect te hebben, benadrukt de gedragspsycholoog. "Vergelijk het met verkeersboetes. Die werken vaak niet zo goed, omdat ze niet consistent zijn: te vaak word je niet bestraft als je te hard rijdt. En de boetes moeten eigenlijk direct heel hoog zijn."
Uiteraard dient zich ook de vraag aan of het wenselijk is om met een paintballgeweer op een dier te schieten. Snijders daarover: "Als dit het alternatief is voor afschieten."
De Partij voor de Dieren in Gelderland heeft woensdag vragen gesteld over de toestemming om met een paintballgeweer op een wolf te schieten. De partij wil onder andere weten of de provincie uit kan sluiten dat de paintballwapens ernstig letsel kunnen veroorzaken aan de wolf. Ook wil ze weten of de provincie andere methoden heeft onderzocht om de wolf te verjagen. Ook de Faunabescherming is kritisch. Die wil eerst de vergunning goed bekijken en beslist dan wat te doen. "Dat we naar de rechter stappen, ligt voor de hand", zegt voorzitter Niko Koffeman. "De wolf wordt bijgevoerd op de Hoge Veluwe. Een verfballetjespistool verandert daar niets aan. De wolf is een beschermd dier in Europa. Ze zoeken nu de randen op van wat mag."