Rijk van Nijmegen

Topstuk Louvre blijkt van Nijmeegse schilder: 'Tijd ver vooruit'

De Drievuldigheid van de laatste communie en het martelaarschap van Sint Denis
De Drievuldigheid van de laatste communie en het martelaarschap van Sint Denis © Musée du Louvre
NIJMEGEN - Het hangt eenzaam en alleen op de tweede verdieping van de Richelieuvleugel in Museum Het Louvre in Parijs. Vanaf dit punt kunnen de miljoenen bezoekers linksaf naar een overzicht van schilders uit de Nederlanden en rechtsaf naar de eregalerij van de Franse schilderkunst. Het beroemdste museum ter wereld laat het verhaal van de West-Europese schilderkunst dus beginnen met dat ene schilderij: De Drievuldigheid van de laatste communie en het martelaarschap van Sint Denis.
Volgens nieuw onderzoek, dat vrijdag wordt gepresenteerd, is het prominente schilderij van een Nijmeegse kunstenaar: Johan Maelwael. Hij begon in 1398 met zijn meesterwerk, maar kon het niet afmaken voordat hij overleed in 1415. Zijn opvolger, Henri Bellechose, rondde het werk van zijn leermeester af. Het Martelaarschap van Sint Denis werd vervolgens aan hem toegeschreven. Alleen Henri Bellechose wordt door het Louvre genoemd als maker van het schilderij.

Meesterwerk

Dat is onterecht, zegt kunsthistorica Susie Nash in een artikel dat gepubliceerd is in het wetenschappelijke werk Maelwael Van Lymborch Studies – Deel II. Het boek wordt vrijdag gepresenteerd in het stadhuis van Nijmegen. Middeleeuwse bronnen laten zien dat Henri Bellechose in 1415 de opdracht kreeg om 'Un tableau de la vie Saint Denis' te perfectioneren of af te maken. Dat betekent dat zijn voorganger Johan Maelwael al vergevorderd was met het schilderij. Een duik in de archieven leert ons ook dat Maelwael al in 1398 was begonnen met een groot doek dat de afmetingen heeft van Het Martelaarschap van Sint Denis.

Wie was Johan Maelwael?

Johan Maelwael werd in de veertiende eeuw geboren in Nijmegen. Zijn vader was kunstenaar aan het hof van de Gelderse hertogen op de Valkhofburcht. Ook zijn zoon Johan begon daar zijn carrière. Rond 1396 komen we Maelwael tegen als de hofschilder van de Bourgondische hertogen in de Franse stad Dijon. Zij ontpoppen zich op dat moment als de meest invloedrijke vorsten in Europa. Johan Maelwael is de best betaalde kunstenaar van zijn tijd.
Hij werd gepresenteerd als de eerste schilder van Nederland
Ook werkte de Nijmeegse kunstenaar een paar jaar aan het Franse hof in Parijs. In 2017 opende in het Rijksmuseum een tentoonstelling over Johan Maelwael. Hij werd daar gepresenteerd als de eerste schilder van Nederland. Zijn meesterwerk De Grote Ronde Piéta was daar te bewonderen. Ook dat hangt normaal in het Louvre.
Grote Ronde Piéta van Johan Maelwael
Grote Ronde Piéta van Johan Maelwael © Musée du Louvre

Wieg van Nederlandse schilderkunst

Als eerbetoon aan Johan Maelwael en zijn neefjes de Gebroeders van Lymborch opende in 2019 een klein museum op de plek waar de kunstenaars hun atelier hadden in de middeleeuwen. Het huis aan de Nijmeegse Burchtstraat wordt ook de wieg van de Nederlandse schilderkunst genoemd. Hier leerden de Nijmeegse kunstenaars het vak voordat ze hun grootste meesterwerken maakten in Frankrijk.
Hij was zijn tijd zo ver vooruit
Nijmegenaar André Stufkens werkte mee aan de Maelwael van Lymborch Studies dat vrijdag verschijnt. Hij hoopt dat het Louvre het schilderij Het Martelaarschap van Sint Denis voortaan toeschrijft aan Johan Maelwael. “Het meesterschap van Johan Maelwael is onomstreden. Hij was zijn tijd zo ver vooruit. Maelwael bracht de Nederlandse en Franse schilderkunst naar het hogere niveau dat we kennen van beroemde schilders als Van Eijk, Breughel en Bosch.”

Ridders van Gelre

De Ridders van Gelre reizen volgende week voor hun televisieserie bij Omroep Gelderland af naar Parijs om de kunstwerken van de Nijmeegse schilder Johan Maelwael met eigen ogen te bekijken. Ze gaan in gesprek met de conservator van het Louvre over het schilderij De Drievuldigheid van de laatste communie en het martelaarschap van Sint Denis en andere meesterwerken van Johan Maelwael. Ridders van Gelre is vanaf maandag 7 november te zien bij Omroep Gelderland.
Ridders van Gelre is het geschiedenisplatform van Omroep Gelderland. We brengen het laatste nieuws over de Gelderse historie en organiseren elke zaterdagochtend een exclusieve rondleiding voor onze volgers op bijzondere locaties. En heb je het stripboek Ridders van Gelre en Ons Verloren Hertogdom al in de boekenkast? Volg ons op: Facebook, Instagram, Twitter, Televisie, Radio, YouTube en Web.