Gelderse Vallei

Zo kwamen wij de misstanden in jeugddorp De Glind op het spoor

Zo kwamen wij de misstanden in jeugddorp De Glind op het spoor
Zo kwamen wij de misstanden in jeugddorp De Glind op het spoor © Omroep Gelderland
DE GLIND - Eén dorp, tientallen oud-pleegkinderen die zeggen als kind te zijn vernederd, mishandeld of misbruikt. En toch nauwelijks aangiften. Hoe kon het jarenlang misgaan in een jeugddorp dat landelijk wordt bejubeld om zijn aanpak? Een reconstructie.
Het is 2019 als drie oud-pleegkinderen zich melden bij de directie van zorgaanbieder Pluryn. Ze vertellen over mishandeling in pleeggezinnen in De Glind in de jaren negentig, waarin ze terechtkwamen omdat hun ouders niet voor ze konden zorgen. De drie spreken namens tientallen personen. De onderste steen moet boven, vinden ze.
Pluryn, inmiddels één van de grote zorgaanbieders in het dorp, schrikt in 2019 van de klachten. Ze beloven ‘graafwerk’ en overwegen een onafhankelijke commissie. Dan komt corona. Drie jaar later is er geen onderzoek, noch een commissie. Een oud-pleegkind meldt zich daarop bij Omroep Gelderland. De eerste telefoontjes veroorzaken een sneeuwbaleffect: een beerput van verhalen gaat open.

Afgezonderd in het dorp

In korte tijd spreken we tientallen oud-pleegkinderen. Identiek is hun verhaal over het gesloten systeem waarin ze terechtkomen. In het dorp kon je 'niemand vertrouwen'. "Zei je tegen iemand dat je geslagen werd, dan kwam het zo bij je pleegouders terecht." Een ander zegt: "Wij waren uitschot. Als je al iets zei, geloofden ze je niet.”
"De mensen herhaalden regelmatig hoe speciaal dit dorpje was. Ze gingen er zelf in geloven."

Met ducttape vastgeplakt

Van de veertig pleegkinderen spreken 29 over mishandeling in het pleeggezin. "Bij het bidden deed mijn pleegbroertje zijn ellebogen op tafel. Dat mocht niet. Mijn pleegvader heeft zijn handen toen met ducttape vastgeplakt”, vertelt iemand.
“Het was patatdag. Ik had nog trek en vroeg om meer. Mijn pleegvader werd woedend en bakte een enorme bult extra. Ik moest alles alleen opeten. Om 23.30 uur ben ik misselijk naar bed gegaan.”
Bij ieder verhaal vragen we om namen van andere pleegkinderen, medewerkers of getuigen. Zo lukt het in bijna alle gevallen om meerdere bronnen te vinden die de mishandeling in het gezin bevestigen.

's Nachts op haar kamer

Meer dan acht oud-pleegkinderen vertellen over seksueel misbruik. Anders dan bij mishandeling zijn hier vaak geen getuigen van. Bijzonder is het daarom als zich meerdere kinderen per vermeende dader melden. Dit, terwijl oud-pleegkinderen soms lang hebben gedacht dat ze de enige waren, of dat niemand hen geloofde.
“We spraken er nooit over. Ik wist dat onze pleegvader haar 's nachts bezocht. Ze was verlegen en had aandacht nodig. Hij greep haar in haar kruis en zat aan haar borsten.”
“Mijn pleegvader betastte mij. Volgens hem was dit normaal, gebeurde het overal. Noem het liefde.”
De meeste verhalen komen uit de jaren tachtig en negentig, maar sommige verhalen zijn recent. Ook spelen enkele verhalen in de groepshuizen, en niet in een pleeggezin.
"Ik zat tussen 2005 en 2008 in een groepshuis in De Glind. De groepsleider spuugde in onze gezichten en stompte ons. Het ging zo ver, dat hij een keer de ruit van een slaapkamerdeur kapotsloeg. Ik heb overwogen aangifte te doen, maar hoe maak je dit hard?"

Geen aangifte

Veel van de oud-pleegkinderen zeggen dat ze op een gegeven moment wel iemand in vertrouwen nemen: op school of in een warm pleeggezin waar ze naartoe worden overgeplaatst. Toch komt het zelden tot een aangifte. Waarom? Dat vragen we oud-directeur René Clarijs, eind jaren negentig directeur van De Glind:
“Bij een aangifte volgt een strafrechtelijk onderzoek en worden alle betrokken kinderen (...) gehoord door de politie”, zegt hij. “Ze komen dan in een langdurend justitieel circus terecht van OM, advocaten, ouders, enzovoort. Dat betekent dat de kinderen in een pijnlijk proces van botsende krachten en belangen terechtkomen, waarin allerlei zaken weer naar boven kunnen komen. Dat doe je de kinderen alleen aan als ze er zelf bij zouden kunnen winnen.”

Intern opgelost

De Glind doet dus geen aangifte in het belang van de kinderen. Een oud-medewerker wijst vooral op de dorpscultuur: "Ons-kent-ons en we lossen het intern wel op." Oud-directieleden die wij daarna spreken, bevestigen dat aangifte niet in de cultuur past.
Vrijwel iedereen die er werkte, woonde destijds in het dorp. Dat brengt ze in een loyaliteitsconflict, zegt weer een andere medewerker. "Als je 's avonds een borreltje drinkt met elkaar, is het moeilijk om de volgende dag aan diezelfde collega te vragen: 'Heb jij met je vingers aan de kinderen gezeten?'"
Zo lijkt misbruik of mishandeling jarenlang ongestraft te blijven doorgaan.
Donderdag 6 oktober was de eerste uitzending van In het vizier van de Jager over de Glind. Donderdag 13 oktober volgt deel twee. Je verhaal doen? Mail naar: inhetvizier@gld.nl

Wederhoor

De pleegouders die worden beschuldigd van fysieke- en geestelijke mishandeling of seksueel misbruik, hebben wij gevraagd om wederhoor. Zij zeggen zich niet te herkennen in de verhalen óf ze willen niet reageren. Lees per gezin de reactie onderaan dit artikel.
Zorgaanbieder Pluryn zegt in een reactie niet te weten wat zich heeft afgespeeld in de jaren negentig. "In de archieven van voorgaande organisaties vonden wij niets over misstanden in de jaren negentig. Een interne audit in 2019 gaf geen aanleiding tot verder onderzoek. Uiteraard zegt dit niets over wat er in het verleden daadwerkelijk heeft plaatsgevonden."
Pluryn zegt het te 'betreuren dat enkele oud-cliënten zich niet gehoord voelen'. Lees de uitgebreide reactie van Pluryn hier.