Achterhoek

Dit Joodse echtpaar zag na de Duitse inval geen uitweg meer

Robert en Marianne Belinfante.
Robert en Marianne Belinfante. © Harm ten Zijthoff
LAAG-KEPPEL - Vandaag - op 7 oktober 2022 - zijn in Laag Keppel twee struikelstenen gelegd ter nagedachtenis aan de Keppelse huisarts Bob Belinfante (35) en zijn zwangere echtgenote Marianne 'Nan' Belinfante-Lisser (38). Zij probeerden in de nacht van zondag 12 op maandag 13 mei 1940 -vlak na de Duitse inval in Nederland- een einde aan hun leven te maken. Vanwege hun joodse achtergrond zagen ze geen toekomst onder het naziregime.
De Duitse inval betekende voor een jong gezin met joodse roots niet veel goeds. Marianne was joods en omdat Bob met haar getrouwd was, werd ook hij volgens de Neurenbergse rassenwetgeving als volledig joods beschouwd. Het echtpaar had gezien wat er in de jaren dertig in Duitsland met Joden was gebeurd en trok een drastische conclusie; ze namen liever het heft in eigen handen, dan dat ze hun lot lijdzaam afwachtten.

Afscheidsbrieven

Op zondag 12 mei schrijft Bob drie afscheidsbrieven: eentje aan zijn moeder in Amsterdam, eentje aan de patiënten in zijn praktijk en eentje aan zijn buurman. De volgende ochtend probeert de buurman naar zijn buren te gaan, maar de Belinfantes doen de deur niet meer open. Hij breekt samen met anderen het slaapkamerraam open en vindt het echtpaar, dat een poging tot zelfdoding heeft gedaan. Het stel is nog niet overleden.
Een huisarts probeert de twee bij te brengen, maar vooral Bob is er ernstig aan toe. Hij overlijdt diezelfde middag nog in het ziekenhuis in Doetinchem. De zwangere Marianne komt op dat moment bij. Na haar ontslag uit het ziekenhuis wordt ze opgevangen bij haar buren in Laag-Keppel. Daarna verlaat ze het Achterhoekse dorp voorgoed om te vertrekken naar haar schoonmoeder in Amsterdam, waar ze bevalt van een levenloze dochter.

Onderduiken

Nan verhuist na de bevalling naar Huizen in Noord-Holland. In die periode hoeft ze nog niet te vrezen voor directe deportatie, omdat ze een ‘Sperre’ heeft, waarmee ze vooralsnog vrijgesteld is van transport naar Westerbork. Maar als dat moment uiteindelijk toch dichterbij komt, wordt het zaak om maatregelen te nemen. Nan duikt onder in Friesland, bij de weduwe Nooitgedagt-Wiersma aan de Galamagracht in IJlst.
In december 1943 gaat het niet goed met Nan. Op Eerste Kerstdag 1943 wordt via het verzet een beroep gedaan op zenuwarts Nico Verweij in Leeuwarden om medische zorg te verlenen aan Marianne. Hij bezoekt haar in IJlst. Of het gaat om een hersenbloeding of een nieuwe poging om uit het leven te stappen, daar kunnen we slechts naar gissen, maar Nan overleeft het niet. Ze overlijdt in IJlst op 10 januari 1944, 41 jaar oud.

Struikelstenen

Vrijdagochtend 7 oktober zijn er in Laag-Keppel twee struikelstenen gelegd ter nagedachtenis aan het huisartsenechtpaar. De stenen liggen voor hun voormalige woning aan de Rijksweg: de plek waar ze tot 13 mei 1940 woonden en werkten.
Het initiatief tot het laten maken en plaatsen van deze stenen, komt voort uit de nalatenschap van Gehrard ten Zijthoff uit Hoog-Keppel, die in april 2022 op 93-jarige leeftijd overleed. Hij was als kind patiënt van Bob Belinfante. Naarmate hij ouder werd, hield het tragische lot van de Belinfantes en al die andere slachtoffers in de oorlog hem in toenemende mate bezig.
Vrijdagochtend werden de stolpersteinen in de stoep gemaakt.
Vrijdagochtend werden de stolpersteinen in de stoep gemaakt. © Omroep Gelderland

Zie ook:

Wil je met iemand praten over zelfdoding? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie: 0900-0113 of via 113.nl