Arnhem en omstreken / Gelderse Vallei

Deze bijzondere en kleurrijke vogel heeft zich laten zien in Gelderland

DEELEN - Heb je weleens door een vogelboekje gebladerd? Dan is dit een van de kleurrijkste vogels die erin staat: de scharrelaar. Smaken verschillen, maar deze soort staat bij velen hoog op de lijst van ’s werelds mooiste vogels. De vogel is felblauw met turkoois blauwe vleugels. Deze zeldzame schoonheid is deze week in Gelderland gezien. Hoe komt het dier hier en hoe komt de soort aan zijn naam?
De mannen die de soort vonden, Jurriën van Deijk en Hans van Gasteren, waren eigenlijk bezig met nachtvlinderonderzoek bij het defensieterrein in Deelen. Van Deijk, ook vogelaar, vertelt: "We zaten naar een blauwe kiekendief te kijken die een zender meedroeg en toen dachten we: wat zit daar op een klein hekje? Het bleek de scharrelaar te zijn." Toen de vogel opvloog, zagen ze de mooie kleuren. Een prachtige waarneming.
De scharrelaar in vlucht
De scharrelaar in vlucht © Jurriën van Deijk

Superzeldzame dwaalgast

Het is een unieke vondst, want de laatste keer dat de soort onze provincie bezocht, was 1997. Scharrelaars komen normaalgesproken voor in Midden- of Zuid-Europa, dus Nederland is een opmerkelijke plek. "Het is een jong beest, een dwaalgast. Jonge dieren weten soms niet goed hoe ze moeten vliegen", legt van Deijk uit.
Enigszins verdwaald dus tijdens de trek. Scharrelaars trekken rond deze tijd namelijk naar Oost- of Zuidwest-Afrika, waar ze overwinteren. Op de vraag of de vogel nog aanwezig is bij Deelen, antwoordt hij: "Dat weet ik niet, hij zit op defensieterrein wat niet toegankelijk is. Ook vanaf de openbare weg kun je hem niet zien." Dat vindt hij jammer, want hij had het leuk gevonden als meer mensen deze prachtige vogel konden zien. Misschien duikt hij nog ergens op, maar mogelijk is hij al door naar het zuiden.

Een passende naam?

Je zou verwachten dat deze tropisch gekleurde vogel een mooie, sierlijke naam had. Maar naamgevers hebben gekozen voor het woord 'scharrelaar'. Volgens de schrijvers van het boek De Nederlandse vogelnamen en hun betekenis (H. Blok en H.J. ter Stege, 2008) komt het woord scharrelaar van het Middelnederlandse woord 'scarren' dat krassen betekent. De scharrelaar maakt namelijk een kraaiachtig, krassend geluid. Zijn wetenschappelijke naam, Coracias garrulus, heeft een soortgelijke betekenis: de krassende babbelaar.
Geen sierlijke naam dus voor deze vogel, maar gelukkig is zijn verschijning wel prachtig.
Jurriën zag deze soort jaren terug ook in het buitenland
Jurriën zag deze soort jaren terug ook in het buitenland © Jurriën van Deijk