Achterhoek / Noord-Veluwe

Remkes: binnen één jaar 500 grootste stikstofvervuilers uitkopen

Stikstofbemiddelaar Johan Remkes.
Stikstofbemiddelaar Johan Remkes. © ANP
DEN HAAG - Johan Remkes raadt het kabinet aan vast te houden aan de doelstelling om in 2030 de uitstoot van stikstof te hebben gehalveerd. Wel moet in de jaren richting 2030 worden gekeken of dat doel echt overal haalbaar is. De vijf- tot zeshonderd grootste vervuilers nabij kwetsbare natuur moeten verder zo snel mogelijk stoppen. Het gaat dan om grote veehouderijen en andere stikstofuitstoters.
Woensdag overhandigde Remkes zijn stikstofrapport met 25 aanbevelingen aan politiek Den Haag. Hij zei daarbij dat het vertrouwen tussen de politiek enerzijds en de agrarische sector anderzijds nog niet geheel hersteld is: Remkes noemde het 'broos'. Hij zei ook te zijn geschrokken van de wanhoop die hij heeft gezien in de ogen van verschillende boeren, en gaf aan dat velen van hen de persconferentie bezorgd zullen hebben gevolgd.

In het verdomhoekje

"Een deel van hen ervaart dat ze in het verdomhoekje worden gezet, alsof het allemaal hun schuld is. Ze hebben het beeld dat de overheid niet meer naast hen staat. Het afgelopen jaar voelt voor veel agrarische ondernemers als één grote opeenhoping van slecht nieuws", aldus de stikstofbemiddelaar, die ook zei dat de groeiende afstand en culturele veranderingen tussen steden en dorpen velen zorgen baart.
Toch weten en vinden vele boeren, zei Remkes, dat er iets zal moeten veranderen om de stikstofuitstoot terug te dringen. Hij nam zelf vier weken extra de tijd om alle informatie te verwerken die voortkwam uit rapportages, gesprekken en plannen. Hij staat dan ook een 'transitie' voor waarvan hij hoopt, dat iedereen de schouders er onder kan zetten.
Boeren hebben en houden een belangrijke verantwoordelijkheid in Nederland, benadrukte Remkes, en veel van het goede kan blijven bestaan, maar er moet iets gebeuren omdat de maatregelen tegen stikstof te lang vooruit zijn geschoven. Omdat de agrarische sector voor 40 procent van de stikstofuitstoot verantwoordelijk is, zijn zij nu als eersten 'aan de beurt'. Daarna komen de industrie en mobiliteit aan de beurt, aldus Remkes.
Johan Remkes werd in juli benoemd tot bemiddelaar tussen de boeren en de politiek, om de gemoederen in de stikstofdiscussie tot bedaren te brengen en de impasse te doorbreken. Hij ging na zijn aanstelling onder meer om tafel met boerenorganisaties, natuur- en milieuclubs, banken en ketenpartners en lokale overheden.
Dit zijn de 3 belangrijkste aanbevelingen van de 25 in het rapport van Remkes:

1. Tussenmomenten in 2025 en 2028

Remkes wil in 2025 en 2028 twee 'tussenmomenten' creëren, om te kijken of de gestelde doelen daadwerkelijk in 2030 bereikt kunnen zijn. "Vroeg en stevig beginnen is in feite veel belangrijker dan precies op tijd te eindigen. Gebiedsprocessen kosten nu eenmaal veel tijd. Tegelijk is een deadline op korte termijn belangrijk voor een goed begin. Daarom wil ik vasthouden aan 2030 als doelstelling."
Johan Remkes tijdens de presentatie van zijn stikstofrapport in Den Haag.
Johan Remkes tijdens de presentatie van zijn stikstofrapport in Den Haag. © ANP

2. Honderden bedrijven moeten stoppen

Remkes doet daarnaast een aanbeveling om vijf- tot zeshonderd veehouderijen in de buurt van kwetsbare natuurgebieden te laten stoppen: vrijwillig of via gedwongen uitkoop. Het kabinet hanteerde tot nu het beleid om boeren zo veel mogelijk op vrijwillige basis te laten stoppen met hun bedrijven. Wie niet wilde stoppen, hoefde dat niet te doen. "Er zijn geen goede routes meer over. De minst kwade route vind ik het beëindigen van de emissies van de 500 tot 600 grootste piekbelasters", aldus Remkes. "Voor uitkoop is een zeer goede plusregeling beschikbaar. De overheid moet daarbij garanderen dat er later geen beter aanbod had kunnen komen."

3. Stikstofkaartje moet prullenbak in

Remkes stelt ook dat het omstreden stikstofkaartje, dat minister Christianne van der Wal in juni presenteerde, van tafel moet. Dat kaartje zorgde voor veel onrust. Ook wil hij dat er nu echt een visie komt over wat Nederland in de toekomst met de agrarische sector wil. De kritiek van veel boeren is dat de overheid hun tot nu toe niet het beloofde perspectief biedt.
"Ik vind dat het kaartje van tafel moet, omdat nuanceringen niet meer doorkomen en het kaartje daarmee meer kwaad dan goed doet. Er moeten meer integrale, regionale kaarten komen", aldus Remkes. Ook wil hij dat er een visie komt over wat Nederland in de toekomst met de agrarische sector wil. De kritiek van veel boeren is dat de overheid hun tot nu toe niet het beloofde perspectief biedt.

Oproep aan kabinet en agrarische sector

Remkes hoopt dat zijn aanbevelingen worden overgenomen en verder uitgewerkt tot een concreet plan. Hij sprak de wens uit dat het kabinet en de sector in een goede dialoog aan de slag kunnen om angsten weg te nemen. Remkes roept het kabinet op in te zien dat een andere, betere koers nodig is om de doelen te realiseren. "Dit rapport dient eigenlijk als welkomstgeschenk voor de nieuwe minister van Landbouw", aldus de stikstofbemiddelaar.
De agrarische sector roept hij op om weer structureel aan de overlegtafel te verschijnen, en daar met één mond te spreken. "De achterban schiet er niets mee op, wanneer onderling met de ruggen tegen elkaar aan wordt gestaan."

Hoe nu verder?

Het kabinet buigt zich nu over Remkes' rapport en komt later deze maand met een inhoudelijke reactie. Remkes sprak woensdag al hardop de verwachting uit dat de bevindingen in zijn rapport niet bij iedereen met gejuich zullen worden ontvangen.
Bekijk hieronder de hoogtepunten uit de persconferentie van Remkes en de reactie van minister Van der Wal.
Hoogtepunten uit persconferentie van stikstofbemiddelaar Remkes.