Rijk van Nijmegen

Bijzonder tafereel bij herdenking doodgestoken Nijmegenaar

Flessen whisky bij de herdenkplek van de dodelijke steekpartij.
Flessen whisky bij de herdenkplek van de dodelijke steekpartij. © Omroep Gelderland
NIJMEGEN - Het was een opvallend beeld tijdens de herdenking van het slachtoffer van de steekpartij in Nijmegen op 17 september. Nabestaanden van de 21-jarige Nijmegenaar namen slokken whisky en bier, waarna ze ook wat van de drank op straat goten. Daarover kwamen veel vragen binnen. Wat is het voor ritueel?
Kortgezegd staat het ritueel ook wel bekend als 'pouring one out for your homies'. Het is het beste te omschrijven als een vorm van proosten. Maar dan met een overledene. Door een deel van het drankje dat gedronken wordt op de grond te gieten, wordt een hommage gebracht aan een vriend of dierbare die er niet meer is.

Waar komt dat vandaan?

Het is bekend geworden vanuit de hiphop en straatcultuur in Amerika, vooral aan het eind van de vorige eeuw. Zo is het ritueel te zien in de filmklassieker 'Boys N The Hood' uit 1991. De film gaat over het leven in de zwarte wijken van Los Angeles. De cultuur van de straatbendes uit die wijken speelt een centrale rol. Het is een omgeving waar veel mensen al op jonge leeftijd het leven laten, al dan niet door geweld.
Rapper Tupac heeft een compleet nummer gemaakt over de gewoonte. De single 'Pour Out A Little Liquor' komt uit 1994 en speelt ook een belangrijke rol in het populariseren van deze manier van proosten.
Maar ook in oudere films kwam het al voor. 'Cooley High' uit 1975 gaat over Afro-Amerikaanse jongeren op een high school in het Chicago van de jaren zestig. Aan het einde van de film wordt een scheut sterke drank uit een fles gegoten op een begraafplaats na een begrafenis. Dit alles begeleid met de woorden: 'For the dudes who aint here', oftewel voor de gasten die hier niet zijn.
De popcultuur speelt dus een grote rol in het verschijnsel. Maar waar het een modern fenomeen lijkt, is het gebruik nog veel ouder.

Hoe oud dan?

Het gebruik om overledenen te eren door iets op de grond te gieten blijkt al duizenden jaren oud. Voor zover bekend deden de oude Egyptenaren het al. Alleen gebruikte zij geen whisky, maar water. Water werd namelijk geassocieerd met nieuw leven. Maar ze gebruikten soms ook melk, honing of wijn. Het schenken hoefde niet te gebeuren op een specifieke plek. Het mocht gewoon daar waar de drank genuttigd werd.
Ook in andere delen van het Afrika van de oudheid werd het gebruik uitgevoerd. Al werd het daar ook gedaan om boze geesten te verjagen. In grote delen van het moderne Afrika wordt het nog steeds gedaan. Van China tot de oorspronkelijke bewoners van Zuid-Amerika, overal werd het gebruik wel toegepast.

Romeinen

Ook in Europa kwam het vroeger voor. De oude Grieken schonken wijn op de grond voor de overledenen en de goden. In het oude Rome werden in graftombes kelken uit steen gehouwen. Daar werd drank en eten in gedaan om de overledene te eren. Soms stroomde het uiteinde van die kelk zelfs echt het graf in. In Genesis in de Hebreeuwse bijbel komt het gebruik ook voor. Jakob schenkt drank op een plek waar God hem toesprak om Hem zo te eren.
In Europa verdween het uiteindelijk grotendeels toen christelijke tradities de norm werden. Maar in grote delen van de wereld verdween het dus niet en uiteindelijk kwam het waarschijnlijk via die weg in de hiphopcultuur en dus in Nijmegen terecht.