Stedendriehoek

Provincie erkent fouten bij lekkende bult met schadelijke stoffen

EERBEEK - De omgevingsdiensten van Arnhem en Nijmegen hebben steken laten vallen als het gaat om het project met 235.000 ton staalslakken in Eerbeek. "We erkennen dat toezicht en vergunningverlening beter had gekund. Neemt niet weg dat de eigenaar van de stort verantwoordelijk is en blijft voor de eventuele gevolgen voor het milieu", zegt woordvoerder Maarten Leseman.
De provincie schakelde deskundige René Boerboom in om het proces rondom het gebruik van de staalslakken nog eens onder de loep te nemen. Zowel de verlening van de vergunning, als de manier waarop er toezicht op de staalslakken wordt gehouden, had volgens Boerboom anders gemoeten.
Staalslakken zijn brokken die vrijkomen bij de productie van staal, bij Tata Steel in IJmuiden. Het wordt gebruikt in de weg- en waterbouw en in het geval van Eerbeek op een vuilstort.

Aannames en te weinig eisen

Op Stort Doonweg in Eerbeek, een oude stortplaats van de papierfabrieken, is in 2019 een één meter dikke laag staalslakken aangebracht als fundering voor een zonnepark. De provincie Gelderland stemde in met het plan.
Begin dit jaar werd duidelijk dat metalen - strontium, aluminium, vanadium en barium - uit de slakken in het grondwater lekken. Het bedrijf is door de omgevingsdienst toen gesommeerd om maatregelen te nemen.
Uit het rapport van Boerboom blijkt nu dat de omgevingsdienst meer eisen had moeten stellen aan het plan. Zo is er vooraf gerekend met een te lage neerslagintensiteit, waardoor de sloot en vijver die het 'vuile' water moeten opvangen te krap zijn. Een fout die niet opgemerkt werd door de omgevingsdienst.
In het plan van Stort Doonweg stonden ook diverse foute aannames, die de omgevingsdienst vooraf kritischer had kunnen toetsen. "Terugkijkend hadden daaraan verdergaande eisen moeten worden gesteld", stelt Gedeputeerde Staten. Ook had de monitoring van het grondwater volgens Boerboom beter gekund.

'Weinig kennis'

De omgevingsdienst voert in opdracht van de provincie toezicht en handhaving uit. Hoe kan het dat zij zaken over het hoofd zag? "Dat is een goede vraag. Het gebruik van staalslakken voor dit doel, daarover bestond nog weinig kennis. We hebben indertijd de kennis van Tauw Milieu ingehuurd en we hebben een proef gedaan. Op basis van die kennis en inzichten hebben we de vergunning verleend", aldus Leseman.
Het roept de vraag op of milieuverontreiniging voorkomen had kunnen worden. "In de vergunningverlening zijn we niet over één nacht ijs gegaan. Zelf hadden we onvoldoende kennis in huis op dat moment. Daar is externe kennis voor ingehuurd en is een proef gedaan. Op basis van deze kennis en inzichten is de vergunning verleend."
De omgevingsdienst zegt te leren van de situatie in Eerbeek. "Het is goed dat externen ons af en toe een spiegel voor houden. Zeker als het gaat om niet alledaagse zaken zoals de toepassing van staalslakken. Van kritiek leren we."

Omwonenden al twee jaar in onzekerheid

Omwonenden maken zich grote zorgen over de situatie. "Ondertussen sijpelt het maar door, je wil toch geen zware chemicaliën in je grond hebben?". De buurt wil dat er zo snel mogelijk een oplossing komt. Stort Doonweg en de provincie zeggen dat daaraan gewerkt wordt, een concreet plan zou nu beoordeeld worden door experts.
"De voorkeur gaat uit naar een definitieve afdichting van de stort. Deze afdichting bestaat uit een combinatie van matten en folie op de staalslakken met daarop een laag grond. De problematiek wordt hiermee direct in één keer opgelost", aldus de provincie. Wat er met de 15.000 zonnepanelen moet gebeuren is niet helder.

Chroom-6

Recent kwam naar buiten dat op de terreinen van aan Tata-Steel gelieerde bedrijven het kankerverwekkende Chroom-6 in het grondwater is aangetroffen. Normaal gesproken komt in staalslak het minder gevaarlijke Chroom-3 voor. Maar onlangs werd bekend dat onder bepaalde omstandigheden die stof omgezet wordt in Chroom-6.
Vanwege dit nieuws is in Eerbeek op twee punten vlak bij de stort het grondwater gecontroleerd. "In deze monsters is geen Chroom-6 aangetoond", zegt de omgevingsdienst. Stort Doonweg is verzocht om op meer plaatsen monsters te nemen. "Deze resultaten volgen later."
In Spijk loopt momenteel eenzelfde onderzoek. Daar zijn in het verleden ook staalslakken aangebracht bij de aanleg van een golfbaan.