Gelderse Vallei / Noord-Veluwe

Ook de 'woestijn van Gelderland' heeft zo nu en dan water nodig

Zandverstuiving
Zandverstuiving © Laurens Tijink
KOOTWIJK - Zandverstuivingsgebieden lijken weinig last te hebben van de droogte. Een lange periode van niet of nauwelijks neerslag kan juist goed zijn, omdat dat voorkomt dat het gebied dichtgroeit met mossen en andere planten. Toch moet het ook in de 'zandbakken van de natuur' niet te lang droog blijven. Zo werden er in de zomer van 2018 op het zand bij Radio Kootwijk nectarkroegen geplaatst om de uiterst zeldzame kleine heidevlinder te redden.
Nectarkroegen werden ze genoemd, ingegraven plantenbakken met daarin bloemen vol nectar. De tijdelijke bloemrijke plekken waren nodig om de kleine heivlinder in het terrein te houden. Als de vlinder het leefgebied zou verlaten, zou de soort waarschijnlijk uitsterven in ons land, zo werd gevreesd. Kleine heivlinders houden best van droogte, aldus De Vlinderstichting. Maar door de extreme droogte in 2018 was vrijwel alle struikheide verdroogd. En juist de nectar van deze plant heeft de kleine heivlinder nodig om zich te kunnen voortplanten.
Ook deze zomer zorgt de droogte voor problemen in ons land. Of er ook opnieuw nectarkroegen nodig zijn, is nog niet te zeggen. De kleine heivlinder vliegt van begin augustus tot begin september en het is nog afwachten in hoeverre de struikheide tot bloei komt. Het weer van de komende weken heeft daar invloed op.

Extreme omstandigheden

Het Kootwijkerzand is het grootste levende zandverstuivingsgebied van West-Europa. Het natuurgebied is 700 hectare groot. Op de openvlakte heeft de wind vrij spel, waardoor er hoge zandduinen ontstaan. Door het stuivende zand is het gebied volop in beweging. De dieren die in dit gebied leven hebben zich aangepast aan de extreme omstandigheden in het natuurgebied, verstelt boswachter Laurens Jansen van Staatsbosbeheer.
Luister hier naar een gesprek met boswachter Laurens Jansen op 'de woestijn van Gelderland':

Zandloopkever is razendsnel

Een van de bewoners van de zanderverstuivingen is de zandloopkever. Dit beestje kan een snelheid halen tot wel 8 km/u, vertelt Jansen, maar een goede vlieger is hij niet. Hij gebruikt zijn vleugels om korte stukjes te zweven door de lucht. De zandloopkever is een echt roofdier, aldus de boswachter van het gebied.
Luister hier hoe verslaggever Laurens Tijink en de boswachter een zandloopkever vinden:

De mooiste spin van ons land?

Een van de mooiste spinnen in ons land is de lentevuurspin. "Het is een grote spin met een vuurrood lijf en een aantal zwarte stippen erop", aldus de boswachter. Deze spin leeft op de grens van het zand en de begroeiing. Het vrouwtje is een stuk minder opvallend. Zij heeft een zwart lichaam met wat gele beharing. Net als de kleine heivlinder wordt ook de lentevuurspin met uitsterven bedreigd. Het beestje komt maar in acht landen in de wereld voor, waaronder dus in ons land. In ons land leeft de lentevuurspin alleen op de Veluwe.
Lentevuurspin

Net een schorpioen

Een andere bewoner van de 'Sahara van de Lage Landen' is de zandoorworm. Dit beestje wordt soms ook wel verward met een schorpioen. Dat heeft alles te maken met de dreigende houding die het beestje aanneemt als hij zich bedreigd voelt.
Luister hier hoe Laurens en boswachter Laurens Jansen op zoek gaan naar de zandoorworm:
Zandoorworm
Zandoorworm © Omroep Gelderland
BuitenGewoon Radio is iedere zondagochtend tussen 7.00 en 10.00 uur te beluisteren in het programma Zin in Zondag op Radio Gelderland.