Arnhem en omstreken

Familie doet aangifte van ouderenmishandeling tegen zorginstelling in Oosterbeek

Dochter Sytske hekelt de zorg voor haar dementerende moeder.
Dochter Sytske hekelt de zorg voor haar dementerende moeder. © Omroep Gelderland
OOSTERBEEK - Een familie uit Oosterbeek heeft aangifte gedaan van ouderenmishandeling tegen een zorginstelling en tegen een zorgmedewerker. De medewerker dwong hun invalide moeder met dementie te gaan staan, terwijl ze in een rolstoel zat. Daarnaast sprak ze op kleinerende toon tegen de oude vrouw. Dat blijkt uit audio-opnamen die zijn gemaakt op de werkvloer.
De familie verwijt de zorginstelling, Vilente in Oosterbeek, het verzwijgen van geestelijke en mogelijk ook lichamelijke mishandeling, die vermoedelijk gedurende enkele maanden plaatsvond. De zorginstelling was op de hoogte van de incidenten, maar lichtte de familie niet direct in, wat wel protocol is.
De incidenten op de afdeling voor mensen met dementie kwamen aan het licht, nadat een zorgmedewerker besloot opnamen te maken op de werkvloer. Ze had haar leidinggevende al eerder gewaarschuwd voor het gedrag van haar collega. Toen daar volgens haar onvoldoende in veranderde, maakte ze opnamen. Pas toen ze die opnamen dreigde te verspreiden, lichtte de zorginstelling de familie in.

Opnamen

Op de opnamen, die beluisterd zijn door Omroep Gelderland, is te horen hoe een zorgmedewerker tijdens de nachtdienst een oude vrouw toespreekt met luide en geïrriteerde stem. Ze dwingt de vrouw, die in een rolstoel zit, te gaan staan. “Dat kunt u heel goed, dat heb ik net gezien. Sta maar op! Sta maar op!”
De zorgmedewerker vindt dat de vrouw te vaak naar de wc moet. Ze geeft commando’s (“Benen in bed! Gezicht naar de muur!”) en maakt kleinerende opmerkingen (“Wij hebben ook pijn aan onze rug. Denk jij daar ook aan?”).
Ze tutoyeert de oude vrouw en kapt haar af als ze wil reageren (“Nee, even luisteren! Even luisteren!”). De oudere vrouw komt niet goed uit haar woorden en reageert voorzichtig: “Waarom bent u zo boos?”

‘Dit is ontspoorde zorg’

Omroep Gelderland legde de fragmenten voor aan twee onafhankelijke deskundigen. Die betitelen de zorgverlening als 'geestelijke mishandeling' en 'ontspoorde zorg'.
Henriëtte van der Roest, programmahoofd ouderen bij het Trimbos-instituut: “De toon van de medewerker is vaak agressief. De bejegening respectloos, neerbuigend en afwijzend. De bewoonster wordt niet serieus genomen, terwijl ze afhankelijk is. Het is af en toe net alsof de medewerker het tegen een stout klein kind heeft.”
Oudermishandeling in zorginstellingen komt donderdagavond aan bod in het tv-programma In het Vizier van De Jager. Daarin gaat Inge de Jager op zoek naar mensen die in de knel zitten, zich niet gehoord voelen en met de rug tegen de muur staan. Loop jij ook tegen dit soort zaken aan? De redactie van In het vizier van De Jager wil graag met je in contact komen. Je kunt een mail sturen naar inhetvizier@gld.nl.
Daarnaast kan er volgens haar ook sprake zijn van fysieke mishandeling, omdat “mevrouw aangeeft niet goed op haar benen te kunnen blijven staan, maar dit toch moet.” Ook is er volgens haar sprake van ontspoorde zorg: “De medewerker mist de kennis en vaardigheden die nodig zijn om op een goede manier met de bewoonster om te gaan.”
Dat zegt ook Marian Adriaansen, lector bij Hogeschool van Arnhem en Nijmegen: “Hier is duidelijk sprake van ontspoorde zorg en onprofessioneel gedrag van een verzorgende bij een cliënt. (...) De verzorgende voelt zich steeds machtelozer en kwader worden en behandelt de cliënt daardoor ruw”, zegt ze.
Zorginstelling Vilente herkent zich hier niet in. Lees hun uitgebreide reactie onderaan dit verhaal.

Klokkenluider ontslagen

De klokkenluider die de audio-opnamen maakte en dreigde die te delen met de familie, is door de zorginstelling op staande voet ontslagen. Vilente stelt dat zij de privacy en veilige werkomgeving schond met de opnamen. De medewerker brengt daartegenin dat zij enkel bewijs wilde leveren van een aanhoudende misstand op de werkvloer.
Sytske, de dochter van de oudere vrouw, en haar familie willen dat de onderste steen boven komt. Ze vinden dat de zorg voor hun moeder tekort is geschoten. Ze verwijten Vilente vooral dat die de ernst van de situatie niet inziet.
Kijk naar een gesprek met Sytske:
'Mijn moeder kon niet staan, maar móést gaan staan'
De familie heeft aangifte gedaan. Het Openbaar Ministerie liet onlangs weten dat zij geen strafrechtelijk onderzoek start. Ze verwijzen naar de tuchtrechter en naar het Landelijk Meldpunt Zorg van de inspectie. Sytskes familie gaat bezwaar maken en laat het er niet bij zitten.
Reactie van de zorginstelling:

Vilente zegt ‘geen signalen te hebben ontvangen’ die zij kwalificeren als ouderenmishandeling. Volgens de instelling is er geen sprake van fysiek of verbaal geweld, wel van ‘een onvriendelijke manier van communiceren’. Daarom is er ook geen melding gedaan bij de Inspectie.

De teamleider heeft een deel van één van de vier audio opnamen gehoord. Op de uitnodiging om die opnamen met Omroep Gelderland te beluisteren, wilde de zorginstelling niet ingaan.

“De teamleider heeft een deel van een opname beluisterd (...). Op basis daarvan heeft hij een beeld kunnen vormen. Er is niet aangegeven dat de andere opnames ernstiger zaken zouden bevatten. De teamleider heeft verzocht om de opnames te verwijderen vanwege privacyschending. De medewerker heeft dit beloofd en heeft daar later in een gesprek ook voor getekend.”

“De familie is geïnformeerd nadat de medewerker dreigde naar de pers te gaan met opnames. We hebben de familie uitgelegd dat er opnames zijn gemaakt waarbij hun moeder betrokken is. Daarbij is aangegeven dat de opnames zonder toestemming zijn gemaakt.”

Over het ontslag van de zorgmedewerker die de audio opnamen maakte zegt de zorginstelling: “Er waren goede en aantoonbare redenen om de medewerker die de opnames heeft gemaakt, op staande voet te ontslaan.”

Over de zorgmedewerker die is opgenomen, zegt de instelling: “De medewerker die op de opname staat, volgt een coaching traject met verplichte doelen gericht op inlevingsvermogen en betere communicatie. Zij maakt hier stappen in, verbeteringen zijn zichtbaar.”

Sytske’s familie is uitgenodigd voor een gesprek, maar is daar - na het horen van de audio-opnamen - niet op ingegaan.