Gelderland

Blauw in de natuur? Dit is waarom je deze kleur weinig ziet

Blauwborst in rietstengel
Blauwborst in rietstengel © Ramon van Bentum
Het kleurenpalet van de natuur kent geen grenzen. Groen, geel, oranje, rood, paars en alles daartussen kun je terugvinden tijdens een wandeling door je favoriete natuurgebied. Maar is het je weleens opgevallen dat de kleur blauw weinig voorkomt? De blauwborst heeft een prachtige blauwe borst en af en toe kom je een plant tegen met blauwe bloemen, maar dat zijn uitzonderingen. Hoe kan dat?
Het pigment blauw is het minst voorkomende pigment in de natuur. Een blauwe kleurstof die in planten voorkomt is anthocyanine. Dit kleurt bijvoorbeeld blauwe bosbessen blauw, maar dit pigment komt niet bij zoogdieren voor. Zij hebben alleen de pigmenten eumelanine en feomelanine in hun haren, wat ze zwart, grijs, bruin, geel, oranje of rood kleurt.

Blauwe vogels

Maar hoe zit het dan met vogels? De ijsvogel is natuurlijk prachtig blauw. Het zal je verbazen, maar de mooie blauwe veren op de rug van de ijsvogel zijn niet blauw. Deze veren zijn zelfs kleurloos, maar door een natuurkundig verschijnsel, irisatie, lijkt de rug toch blauw.
De rug van de ijsvogel
De rug van de ijsvogel © Gijs Briene

Hoe werkt dat?

Zonlicht valt op de veren, maar door de structuur van de veren wordt het licht weerkaatst of verstrooid in de kleur blauw. Het is dus een optische illusie. Dit gebeurt ook bij de prachtig gekleurde veren van de pauw. Ruud van Beusekom van Vogelbescherming Nederland vertelt dat dit verschijnsel ook bij de blauwborst voorkomt: ''De blauwborst heeft geen blauw pigment, maar door de structuur van de veren lijkt de borst blauw. Je ziet ook dat de borst kan glimmen in de zon, dat hebben de andere veren in zijn kleed niet.'' De glans van de blauwe veren is bij de blauwborst dus een aanwijzing dat irisatie optreedt.
Blauwborst
Blauwborst © Marlies Harren

De mooie blauwborst

In deze tijd van het jaar is er zelfs nog minder blauw te zien bij vogels, want de blauwborst is niet meer zo felgekleurd als in het voorjaar. In de lente, toen hij luid zingend zijn territorium afbakende en indruk probeerde te maken op de vrouwtjes, was hij mooi blauw. Maar in de zomer krijgt de vogel nieuwe veren en dan is de vogel minder blauw. Ook leeft hij volgens Van Beusekom nu een 'geheimzinnig bestaan', waardoor de kans klein is dat je hem ziet. Hij vervolgt: ''Blauwborsten zijn nu bezig met grootbrengen van de kuikens van het tweede legsel en ze zijn vooral op de grond te vinden.'' En wanneer zien we ze weer met hun prachtige blauwe kleur? ''Ze trekken tussen eind juli en september weg naar het zuiden, maar in het vroege voorjaar zijn ze weer terug'', vertelt hij. Dan krijgen de mannetjes weer een zomerkleed en is het mooie blauw weer volop zichtbaar.
Blauwborst in september
Blauwborst in september © Ruud van Beusekom Vogelbescherming Nederland

Bekijk de blauwborst

Nu zijn de blauwborsten dus lastig te vinden in de natuur, maar wil je toch nog even genieten van deze prachtige soort? Natuurvlogger Youri van Natuur met Youri kwam er dit voorjaar een aantal tegen en heeft ze mooi gefilmd!
Prachtig beeld van de blauwborst
Natuurvlogger Youri Jongkoen trekt er graag op uit, op zoek naar al het moois wat de natuur te bieden heeft. Zolang het maar vliegt, kruipt, loopt of zwemt vindt hij het schitterend! In zijn vlogs neemt hij mensen mee op online avontuur in de natuur.