Achterhoek

Waarom dit typische gele vogeltje zich thuis voelt in de Achterhoek

Een wielewaal
Een wielewaal © Michel_Idre (WikiMedia Commons)
WINTERSWIJK MISTE - 'Kom mee naar buiten allemaal, dan horen wij de wielewaal'. De gele vogel is beroemd vanwege zijn typische zang en natuurlijk het liedje over de vliegende muzikant. Vanuit Afrika zijn de wielewalen in april weer naar ons land gevlogen om zich hier voort te planten. De Achterhoek is nog een van de weinige plekken in Gelderland waar je de wielewaal op meerdere plaatsen kunt horen.
De wielewaal zingt niet alleen mooi, de vogel ziet er ook nog eens bijzonder goed uit. Hij heeft een felgeel vederkleed met zwart gekleurde vleugels en een zwarte band bij de staart. De wielewaal leeft hoog in de toppen van de bomen, waardoor je hem ondanks zijn opvallende kleuren niet vaak zult zien.
Samen met boswachter André Westendorp van Natuurmonumenten gaat BuitenGewoon-verslaggever Laurens Tijink in Miste, bij Winterswijk, op zoek naar de vogel die vooral bekend is van dat ene liedje.
Luister naar de radiobijdrage (1-3)

Steeds minder 'dudeljo'

Vanaf midden jaren 80 ging het rap bergafwaarts met het aantal wielewalen in ons land. Er worden meerdere oorzaken genoemd. Verdroging van leefgebieden, intensivering van landbouw en het verdwijnen van bos worden bijvoorbeeld. Ook worden de vogels tijdens de trek van Afrika naar Europa bejaagd.
Het laatste decennium is het aantal wielewalen in ons land stabiel gebleven, blijkt uit gegevens van vogelonderzoeksorganisatie SOVON in Nijmegen. In 2020 werd het aantal broedpaartjes in Nederland op ongeveer 3.000 geschat.

In de Achterhoek

De wielewaal houdt van een vochtige, beboste leefomgeving met daarin open plekken. De vogel is afhankelijk van loofbomen. De natuurgebieden rond Winterswijk zijn dankzij de vele beekjes populair leefgebied van de vogels die zowel insecten als bessen eten.
Hoog bovenin een boom bouwt de wielewaal zijn buidelvormige nest. Hierin worden vanaf mei zo’n drie tot vijf eieren gelegd. Ook de vorige generatie jongen helpt bij het grootbrengen van de jongen. Hoe dat ‘mantelzorgen’ werkt, legt Westendorp zelf uit.
Luister naar de radioreportage (2-3)

Valse noten

De Achterhoekse boswachter weet nog goed wanneer hij voor het eerst een wielewaal zag. Dat was begin jaren 70, herinnert Westendorp zich. Hij kon de exotisch ogende vogel in alle rust van dichtbij bekijken. "Ik heb hem nooit meer zo mooi gezien als toen. Het is een herinnering... Die vergeet je nooit meer."
'Dudeljo' is de meest bekende roep van de wielewaal, maar de vogels hebben een breder repertoire aan geluiden. En die liggen een stuk minder goed in het gehoor.
Luister naar de radioreportage (3-3)
Wielewalen blijven maar korte tijd in ons land. In augustus trekken de meeste, samen met hun jongen, weer terug naar Afrika.
BuitenGewoon Radio is iedere zondagochtend tussen 7.00 en 10.00 uur te beluisteren in het programma Zin in Zondag op Radio Gelderland.