Noord-Veluwe

Het drastische stikstofplan in vijf vragen en antwoorden

De Gelderse Vallei vanuit Nijkerk.
De Gelderse Vallei vanuit Nijkerk. © ANP
NIJKERK - De stikstofuitstoot in Gelderland moet drastisch naar beneden, maakte minister Christianne van der Wal vrijdag bekend. De natuur in Gelderland staat onder druk en door de stikstofuitstoot te verlagen, hoopt Van der Wal de natuur te verbeteren.
Vrijdag maakte de minister haar plannen bekend. De stikstofuitstoot in de Gelderse Vallei moet met 60 procent omlaag. Maar waar gáát het concreet over? Vijf vragen en antwoorden.

Moeten alle boeren nu weg?

"Nee", zegt minister Van der Wal op een ingelaste persconferentie. "Maar boeren zijn wel een groot deel van de oplossing", wijst ze op het stikstofprobleem. "Ze zullen fors minder moeten uitstoten."
Eigenlijk hebben de boeren drie opties: innoveren, verplaatsen of stoppen. Maar: "Eerlijk is eerlijk: sommige ondernemers zullen moeten stoppen", voegt minister Henk Staghouwer toe. "Dat is zeer ingrijpend."

Waar is het percentage van 60 procent op gebaseerd?

Dit plan gaat vooral om de boeren. Later komen de plannen voor andere sectoren zoals verkeer, industrie en de luchtvaart. Bij boeren gaat het vooral om ammoniak en dat slaat vrij dichtbij neer. In de Gelderse Vallei zitten veel boeren, de Veluwe is dichtbij. En dus vindt het ministerie dat daar de stikstofuitstoot flink terug moet. Vooral de uitstoot in de stal moet worden teruggebracht.
Heel Nederland is in vlakken opgedeeld. Op sommige plekken moet de uitstoot tot wel 70 procent worden geminderd, in delen van de Achterhoek ligt dat het laagst: 12 procent. Het hangt er vooral vanaf hoe dicht een bedrijf bij een natuurgebied staat.
Deze percentages zijn volgens het ministerie nodig om over acht jaar, in 2030, 50 procent minder stikstof uit te stoten.

Hoe reageren boeren op het besluit?

Zwaar teleurgesteld. De Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) noemt de maatregelen een 'onrealistische kaalslag'. "Van het platteland, van de boeren en tuinders, maar ook van de natuur. Ondanks enkele empathische woorden zien we vooral dictaten van bovenaf", schrijft voorzitter Sjaak van der Tak in een verklaring.
LTO richt haar hoop nu op 'realiteitsbesef' bij de provincie. "Zij worden samen met boeren in deze onmogelijke positie gemanoeuvreerd." De provincie Gelderland moet de ideeën van het kabinet gaan uitvoeren.

Wat is de rol van de minister in dit plan?

Minister Van der Wal is de ontwerper van het plan, maar de provincies moeten haar stikstofplannen gaan uitvoeren. Het nu gepresenteerde plan moet vooral 'richting' gaan geven. "Doelen bepalen het wat, maar nog niet het hoe", zegt ze.
Ook worden de plannen nog niet direct uitgevoerd, dat gebeurt pas na juli 2023. Provincies mogen uitleggen waarom ze af willen wijken van het plan van de minister. Via een toets wordt dan gekeken of dat haalbaar is.

Ziet de provincie de stikstofplannen zitten?

Nee, zei gedeputeerde Peter Drenth vrijdag bij EenVandaag. Hij vindt het percentage van 58 procent onnodig hoog. Het verplicht opkopen van boeren vindt hij al helemaal niet nodig. "Het gaat om een gezonde natuur en een leefbaar landelijk gebied. En dat kunnen we op een slimmere manier doen dan in deze modellen."
Over verplichte opkoop, oftewel onteigening, zegt Drenth: "Het helpt niet, het is niet nodig. Er zijn voldoende vrijwillige stoppers, wij onteigenen niet in Gelderland."
De provincie werkt, zegt Drenth, aan een plan om aan de doelstellingen te voldoen zonder dat daarvoor 58 procent minder stikstofuitstoot nodig is.
Meer lezen? Bekijk dan ons dossier over stikstof