Achterhoek

Deze boer sleept de Nederlandse staat voor de rechter om fosfaatrechten

Melkveehouder Ronald daagt Nederlandse staat voor de rechter.
Melkveehouder Ronald daagt Nederlandse staat voor de rechter. © Omroep Gelderland
ZELHEM - De Zelhemse melkveehouder Ronald Beulink daagt de Nederlandse staat voor de rechter omdat hij openheid van zaken wil in de kwestie rondom de fosfaatrechten. Net als vier andere boeren wil hij weten welke afspraken er precies zijn gemaakt tussen de Europese Unie en de Nederlandse staat. Eerder vroegen ze de minister om openheid, maar die kregen ze niet en daarom stappen ze nu naar de rechter.
Al zeven jaar zit Ronald Beulink in onzekerheid. Aan de keukentafel vertelt hij zijn verhaal en dat begint in 2015 als het melkquotum wordt afgeschaft.
"Bevrijdingsdag werd het genoemd", zegt hij. Sinds 1 april 2015 lijken er welvarende tijden aan de te breken voor de boeren met melkvee. Er mag onbeperkt melk geproduceerd worden en dat betekent dat een groot deel van de melkveehouders nieuwe stallen bouwt. "Wij hebben destijds ook een nieuwe stal gebouwd. In de stal is ruimte voor 180 koeien."
Dat aantal dieren heeft er echter nooit gestaan, want al snel wordt duidelijk dat er te veel koeien in Nederland komen en dat er daardoor ook te veel mest is. De regering besluit om fosfaatrechten uit te delen. Dat zijn een soort vergunningen die een boer nodig heeft om een koe te mogen hebben.
Op 2 juli 2015 krijgen boeren fosfaatrechten toegewezen voor het aantal koeien dat ze op die dag in de stal hebben staan. Voor Ronald betekent dit dat hij voor 83 koeien fosfaatrechten krijgt, want zoveel koeien heeft hij op dat moment. "De dag dat ik de brief uit de brievenbus haalde waarin dit stond, staat op mijn netvlies geschreven. Dat vergeet ik nooit meer. Ik dacht meteen: dit is foute boel."
Het is het moment waarop voor Beulink de ellende begint. Zijn nieuwe stal is zwaar gefinancierd, maar de inkomsten waarmee hij de financiering moet aflossen zijn er niet. Hij heeft immers veel minder koeien en kan dus veel minder melk leveren dan waarop de financiering gebaseerd is.

Nieuwe cultuur in Den Haag geeft hoop

"Vanaf het begin af aan heb ik het idee gehad dat het niet klopte. We hebben overal om openheid gevraagd, maar je krijgt nergens de juiste informatie."
Eind vorig jaar besluit hij het bijltje erbij neer te gooien: het bord te koop komt op zijn boerenerf te staan. "Maar toen gebeurde er iets in Nederland waardoor ik hoop kreeg: de toeslagenaffaire. Rutte III viel. Rutte IV zou zorgen voor een nieuwe bestuurscultuur en transparantie stond bovenaan", zo legt hij uit. Hij hoopt dat dit het moment is waarop de minister van landbouw ook openheid gaat geven. De nieuwe minister van landbouw weigerde om openheid van zaken te geven."

Wat moet er openbaar worden?

Om te begrijpen wat Beulink nu precies wil, is meer uitleg nodig. De fosfaatrechten worden in 2015 niet zomaar uitgedeeld. Brussel zit er bovenop. De boeren krijgen de fosfaatrechten namelijk gratis en dat betekent dat het om staatssteun gaat. Daar hangen heel veel regels omheen en dus worden er op dat moment tussen Brussel en Nederland hele duidelijke afspraken gemaakt.
"Alleen zijn die afspraken heel erg goed verstopt", legt Beulink uit. Wat openbaar wordt gemaakt is dat er op het moment dat fosfaatrechten worden uitgedeeld er 17.800 melkveebedrijven in Nederland zijn. Er worden echter aan 22.000 bedrijven fosfaatrechten uitgedeeld. Uiteindelijk blijkt dat ook vleesbedrijven fosfaatrechten hebben gekregen.
En daar knelt het volgens Beulink: "Wij vermoeden dat in de afspraken tussen de Europese Unie en Nederland staat dat de fosfaatrechten alleen bedoeld zijn voor bedrijven met een melkmachine, voor melkveebedrijven dus. En daar horen vleesveebedrijven niet bij. Die hebben dus volgens mij onterecht hun fosfaatrechten gekregen. En daardoor was het potje om knelgevallen te helpen leeg, kon ik ze niet krijgen en zit ik nu dus in deze situatie."

'Compensatie als we gelijk krijgen'

Eind 2021 hoopt Beulink dat de minister - na de ellende rondom de toeslagenaffaire - openheid geeft over de afspraken tussen Brussel en Den Haag. Maar dat gebeurt niet. "En dus zit er nu niets anders op dan de gang naar de rechter te maken en de Nederlandse staat voor de rechter te dagen." Volgens de veehouder gaat de dagvaarding er binnenkort uit en zal die dan dus bij het ministerie op de mat vallen.
Dat doet hij niet alleen, dat doet hij samen met vier melkveehouders. Ze hebben daarvoor de Stichting Fosfaat Knelgevallen opgericht. "Als wij gelijk krijgen en er inderdaad geen fosfaatrechten mochten worden uitgedeeld aan vleesveebedrijven, dan eisen we compensatie van de geleden schade."
Beulink is er heilig van overtuigd dat hij gelijk krijgt en dat er fouten zijn gemaakt. "Mocht dat inderdaad zo zijn, dan gaat er een beerput open", zo voorspelt hij. "Denk aan taferelen zoals bij de toeslagenaffaire."
En als de rechter besluit dat de stukken toch geheim moeten blijven? "Dan heb ik er in ieder geval alles aan gedaan om mijn bedrijf te redden, maar dan weet ik ook dat het dan allemaal kansloos is en dat we de boerderij moeten verkopen."
Meer over het bedrijf van Ronald Beulink zie je in ons nieuwe tv-programma over de agrarische sector Boerend Hart. Die uitzending is hier al te bekijken: