Gelderse Vallei

Garderen in 1968: het Veluws vakantieparadijs waar Batman en Swiebertje rondlopen

GARDEREN - Garderen is in 1968 een dorp waar het toerisme steeds meer op gang lijkt te komen. Hotels, campings en vakantieoorden ontvangen groepjes gasten waarvan sommige heren als vrijetijdskleding een jasje met stropdas dragen. Zo netjes gedragen de toeristen zich tegenwoordig niet meer, getuige de door het dorp zwalkende elektrische scootertjes en E-choppers. De aandacht gaat, in die eind jaren zestig, bij de jeugd nog uit naar tv-figuren en superhelden. Zo zien we Batman en de nationale knuffelzwerver Swiebertje voorbijkomen.
De middenstand profiteert van het toerisme, zo levert de groenteboer aan de gasten van de Talma Hoeve en kun je voor zwembandjes en strandballen terecht bij de boekhandel. En bij de stoffenzaak van de familie Schuiteman zijn badhanddoeken te koop met een fraaie afbeelding van de Garderse dorpskerk. Het Veluwse plaatsje krijgt de cameraploeg van de dorpsfilmers op bezoek in deze veertiende aflevering van Ons Dorp 2022.

Toerisme toen nog heel easy

De Talma Hoeve is een vakbonds-vakantie-oord waar CNV-leden een leuke tijd kunnen hebben (nu een luxe vakantiepark). De wat oudere dames en heren zien er uit alsof ze naar een feestje gaan.
Dat het om gewone, hardwerkende mannen en vrouwen gaat is in ieder geval te zien aan de bescheiden auto's die op de parkeerplaats staan. De vlag van het Christelijk Nationaal Vakverbond wappert en het handgeschilderde bord met de tekst 'Knuffel-allee' doet vermoeden dat de toeristen zich goed vermaken. De vakantiehuisjes waarin ze verblijven, zijn heel knus maar ook heel klein.
Het knusse vakantiehuisje Fazant bij de Talma Hoeve
Het knusse vakantiehuisje Fazant bij de Talma Hoeve © Omroep Gelderland
Een andere Garderse verblijfsplaats is het bekende hotel-restaurant Het Speulderbosch. Nu onderdeel van een grote hotel-keten, maar in 1968 nog gerund door de familie Bloemsma. Aan de gevel allemaal bordjes als bewijs van goedkeuring door onder meer ANWB, KNAC, en Dinersclub.
Ook hier weer de wat oudere gasten die al nippend aan hun kopjes thee worden gefilmd. Bij restaurant De Houtsnip zijn veel jongere toeristen een drankje aan het doen en kan er ook een balletje worden geslagen op de miniatuur- ofwel midgetgolfbaan. En ik zeg nog zo: 'NIET op de banen lopen!'.
Een illegale baanbetreedster op heterdaad betrapt
Een illegale baanbetreedster op heterdaad betrapt © Omroep Gelderland

Knakworsten en knotsen voor weinig!

De inwoners zelf zijn veelal bezig in hun tuinen, wat er mogelijk op wijst dat het zaterdag is. Tijdens weekdagen zijn vooral de mannen actief in de bouw, op kazernes in de buurt, bij loonwerkers of bij Radio Kootwijk.
Het is wel een frisse, zomerse zaterdag trouwens. Iedereen die onderweg is draagt een jas of zelfs warme trui. Op het Kruipad komen we, hoe kan het ook anders, een man met kruiwagen tegen en een Gardereen die een mestkar kruit. Bij de kruidenier staan de sigaretten uitgestald op de vensterbank en hangt reclame voor knakworsten in glas (8 voor 89 cent), (snoep)knotsen (20 voor 89 cent) en pinda's voor het raam.
En een kroket (huisgemaakt) voor 40 cent !
En een kroket (huisgemaakt) voor 40 cent ! © Omroep Gelderland

Jukeboxen, ballen gehakt en schieten in de kroeg

Café Stam aan de rand van het dorp heeft inmiddels een andere naam. De filmploeg legt er natuurlijk het tappen van een pilsje vast en via een prijsbordje aan de muur weten we dat de huisgemaakte bal gehakt 65 cent en een karbonade 2 gulden kosten.
Ook standaard aanwezig in de kroeg van toen is natuurlijk de jukebox. Die staat ook bij concurrent café De Bonte Koe waar schietvereniging De Treffers een wedstrijd houdt. Speciaal voor de cameraploeg, en de kartonnen schietschijfjes staan op de rand van het podium waar ook muziek- en toneelverenigingen hun optredens geven. Of dat in alle gevallen voltreffers oplevert of precies in de roos is weten we niet, maar niet geschoten is altijd ... !
Gezellig aan de thee in hotel Het Speulderbosch
Gezellig aan de thee in hotel Het Speulderbosch © Omroep Gelderland

En daar zijn Batman en Swiebertje!

Tijdens bezoek aan de Prins Bernhardschool komen we dan de superheld en de nationaal geliefde zwerver tegen. De schoolkinderen hebben er een verkleedpartij van gemaakt en zich uitgedost als prinsesje, indiaan, cowboy, en vooral clown. Maar de opvallendste types zijn Swiebertje de t-zwerver en Batman in een outfit die nu bij verzamelaars een leuk bedrag zou opbrengen. Die personages zien we terug in de afsluitende optocht, waaraan ook boerenkapel Tot Ons Genoegen, de zangvereniging, de kleuters en voetbalclub Veluwse Boys meedoen.
Ons Dorp is iedere maandag vanaf 17.20 uur te zien op TV Gelderland en nu al in onderstaande video. De serie komt tot stand met medewerking van het Gelders Archief, Regionaal Archief Rivierenland, Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers en de plaatselijke historische genootschappen. Volgende week staat de camera in Huissen. Ken je een dorpsfilm die nog niet bij Omroep Gelderland te zien was, meld dit dan aub via onsdorp@gld.nl of 026-3713713
Ons Dorp - Garderen 1968