Stedendriehoek

Is het een monnik? Is het een bedelaar? Nee, het is Drogenap!

Beeld van Dropenap voor de Drogenapstoren
Beeld van Dropenap voor de Drogenapstoren © Michiel Verbeek / Wikipedia
ZUTPHEN - In Zutphen, voor de Drogenapstoren, staat dit beeld. Maar wat is het eigenlijk voor beeld? Het lijkt een monnik. Maar dat is het niet: het is Thonis Drogenap. Maar wie was hij en waarom draagt de toren zijn naam? De Ridders van Gelre zoeken het voor je uit.
De Drogenapstoren is van oorsprong een middeleeuwse stadspoort die in 1446 in gebruik is genomen. Toen heette het de Saltpoort, zoutpoort. Want aan de andere kant van de poort lag de Zoutmarkt, later verbasterd tot Zaadmarkt.
Waarom de toren toen gebouwd is, is niet helemaal duidelijk. Want er stond vlak bij namelijk al een poort. Het vermoeden bestaat dat men een andere toegangsweg naar de Saltmarkt wilde maken, maar die is nooit aangelegd en de Saltpoort is al in 1465 dichtgemetseld.
Ridder Bas vertelt over Thonis Drogenap:
Waarom heet de Dropenapstoren eigenlijk zo?
Maar een eeuw later in 1555 kwam Thonis van Grol, uit Groenlo, in de toren wonen. En dan komen we bij het beeld, want dat moet hem voorstellen.

Thonis

Thonis was stadsmuzikant en als er gevaar dreigde moest hij op zijn trompet blazen om de Zutphenaren te waarschuwen. En: zijn bijnaam was Drogenap. Waarschijnlijk omdat hij nogal veel dronk en zijn drinkbeker, vroeger een nap genoemd, dus altijd een droge nap leeg - droog- was. Een andere theorie is dat hij zo werd genoemd omdat hij heel arm was. Over Thonis ‘Drogenap’ weten we niet veel. Oude geschriften noemen hem ‘piper’ (blazer) en 'trumsleger’ (trommelaar). Waarschijnlijk speelde hij bij burgerlijke en kerkelijke feesten.

Drogenapstoren verliest de spits

De eeuwen erna is de toren gebruikt als opslag voor goederen en brandstof. Maar in de 18e eeuw was de toren in zo'n slechte staat dat Zutphen besloot om de spits af te breken. Daardoor ziet de toren er zo'n anderhalve eeuw heel anders uit, zoals te zien is op een prent uit die tijd. De hoektorentjes moesten er later ook aan geloven en werden gesloopt.
Drogenapstoren op een prent uit 1744.
Drogenapstoren op een prent uit 1744. © Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC BY SA 4.0 via Wikicommons

Watertoren

In de 19e eeuw wordt in Zutphen waterleiding aan te leggen, maar daarvoor was wel een watertoren nodig. In 1888 besluit de gemeente om van de Drogenapstoren een watertoren te maken. Binnen werd een enorme waterinstallatie gebouwd, de buitenkant gerestaureerd. Zo kwam de spits weer terug, nu met leuke dakkapelletjes en ook de hoektorens kwamen weer terug.
Drogenapstoren in de jaren 1920.
Drogenapstoren in de jaren 1920. © Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC BY SA 4.0, via Wikicommons
In 1927 was ook dat avontuur van de toren ten einde en werd de doorgang na eeuwen weer open gemaakt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bliezen de Duitsers de toren gedeeltelijk op, waarbij ze zonder zich daar bewust van te zijn, meteen een deel van de wapenvoorraad van het verzet vernietigden. In de jaren zestig heeft de toren opnieuw een spits gekregen, maar voor de karakteristieke dakkapelletjes was geen geld. Sinds 1983 is de Drogenapstoren een woonhuis.

In de huid van Drogenap

In 1999 is er ter gelegenheid van het Drogenap-Jaar een standbeeld van de drogenap opgericht. Het was toen 555 jaar geleden dat de bouw van de toren begon en 444 jaar geleden dat Thonis Drogenap er ging wonen. Kunstenaar Oscar Rambonnet heeft niet de man, maar zijn kleding weergeven. Zo kan nu iedereen letterlijk in de huid van Drogenap kruipen.
Ridders van Gelre is het geschiedenisplatform van Omroep Gelderland. We brengen het laatste nieuws over de Gelderse historie en organiseren elke zaterdagochtend een exclusieve rondleiding voor onze volgers op bijzondere locaties. En heb je het stripboek Ridders van Gelre en Ons Verloren Hertogdom al in de boekenkast? Volg ons ook op: Facebook, Instagram, Twitter, televisie, Radio en YouTube.