Rijk van Nijmegen

Waarom accepteren we Oekraïners wel en andere vluchtelingen niet?

Gevluchte Afghanen konden in augustus vorig jaar niet bepaald rekenen op een warm onthaal in Harskamp.
Gevluchte Afghanen konden in augustus vorig jaar niet bepaald rekenen op een warm onthaal in Harskamp. © Persbureau Heitink
NIJMEGEN - We ontvangen Oekraïners met open armen en de media staan er bol van. Maar toen eerder Afghanen en Syriërs op de vlucht sloegen, stonden we bepaald niet te popelen om deze vluchtelingen op te vangen. Burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen raakte vrijdag in De Week van Gelderland een gevoelige snaar.
Bruls (CDA) zei het onbegrijpelijk te vinden hoeveel onwil tot opvang er in de afgelopen jaren is geweest, zeker als je dat afzet tegen hoe het nu gaat met de opvang van Oekraïners. "Ik heb de initiatieven die er nu zijn, ook van burgers, niet meegemaakt toen de Afghanen moesten worden opgevangen. Waar waren de initiatieven toen de Syriërs kwamen? Als je ziet dat sommige gemeenten in Nederland in jaren geen Afghaan, geen Syriër, geen vluchteling hebben opgevangen, dat is echt een schandaal."
In augustus kwam het in Harskamp zelfs tot ongeregeldheden. Bewoners demonstreerden daar tegen de komst van vluchtelingen uit Afghanistan.
Kijk hier de beelden terug, de tekst gaat eronder verder
Het door Bruls benoemde verschil viel ook historicus en journalist van De Kanttekening Tayfun Balçik op. "Je ziet dat Giro555 106 miljoen euro opgehaald heeft, terwijl in 2013 maar 5 miljoen werd opgehaald voor de Syrische oorlog", merkte Balçik eerder op tegenover de NOS. "Het ligt denk ik aan een breder gedeeld gevoel, dat Oekraïners op ons zouden lijken, blond haar, blauwe ogen - en we daardoor meer compassie kunnen hebben." Volgens Lotfi El Hamidi, een andere historicus, herkent Nederland zich makkelijker in Oekraïense slachtoffers en is het daarom 'openhartiger' voor deze vluchtelingen.
Henk van Houtum is hoogleraar politieke geografie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ook hij vindt dat Bruls een punt heeft. "De framing en dus ook opvang zijn nu anders", meent Van Houtum.

'EU maakt moreel onderscheid'

"Willens en wetens maakt de EU al tijden een moreel onderscheid tussen mensen naar afkomst", gaat hij verder. En dit gebeurt door middel van het visumbeleid. "Afghanen en Syriërs horen blijkbaar bij de mensen die volgens de EU in het ‘verkeerde land’ zijn geboren, want zij moeten een visum aanvragen, ook als ze vluchten, dat ze in bijna alle gevallen dan niet krijgen."
Daardoor zijn deze vluchtelingen aangewezen op mensensmokkelaars. "Ze moeten een gevaarlijke, vaak zelfs dodelijke reis ondernemen. En worden opgesloten in kampen, zoals in Lesbos. Dat onderscheid naar afkomst zou je kunnen betitelen als mondiale apartheid."

De eigen regio bestaat niet

Vaak hoor je dat vluchtelingen 'in de eigen regio' moeten worden opgevangen. In een artikel op opiniesite De Kanttekening zei Van Houtum daar eerder over: "Eigen regio is een verhullende term voor morele uitbesteding van problemen aan andere landen. Want het is volstrekt arbitrair wat de eigen regio is. Is de regio geografische reisafstand, politieke verwevenheid, economische draagkracht, vermeende culturele verwantschap of betrokkenheid bij een conflict? Al deze punten leiden tot onbestemde antwoorden. Dé regio bestaat dan ook niet. (...) Het is vooral een politiek concept dat opportunistisch wordt afgebakend en ingevuld."
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) reageert tegen Omroep Gelderland kort op de frustratie van de burgemeester van Nijmegen: "De uitspraak van de heer Bruls is aan hem. Wel zien we dat de opvangcapaciteit van het COA tegen zijn grenzen aanloopt. COA wil samen met alle gemeenten en het ministerie (het ministerie van justitie en veiligheid, red.) de opvang zo goed mogelijk organiseren."

Zie ook: