Gelderland

Steeds vaker gebruiken agenten geweld

Een van de aanhoudingen bij het stadion van NEC op 17 oktober.
Een van de aanhoudingen bij het stadion van NEC op 17 oktober. © Persbureau Heitink
ARNHEM - De politie past meer geweld toe en corona is mede daar de oorzaak van. Dat zegt de politie in de bekendmaking van geweldscijfers over 2021.
In Oost-Nederland (Overijssel en Gelderland) waren in 2021 in totaal 2520 incidenten met geweld door de politie. Dat waren er ruim driehonderd meer dan in 2020. In 2019, toen corona nog niet in Nederland was, waren in deze politieregio 1920 incidenten waarbij agenten geweld moesten gebruiken tegen burgers.

Wat gebeurde vorig jaar in Gelderland?

De rellen bij het voetbalstadion van NEC in Nijmegen op17 oktober 2021 liggen nog vers in het geheugen. Een confrontatie tussen supporters en politie na het laatste fluitsignaal ontaardde in een veldslag.
De rellen na NEC-Vitesse.
De rellen na NEC-Vitesse. © Persbureau Heitink
Twintig relschoppers die stenen en boomstronken gooiden naar agenten en een politiebus vernielden werden op de dag zelf aangehouden; uiteindelijk kwam de politie, onder meer via het opsporingsprogramma Bureau GLD van Omroep Gelderland, 52 verdachten op het spoor.
Een van de aanjagers van de rellen, een Nijmegenaar, kreeg zes maanden cel opgelegd voor het vernielen van een hek en het gooien van een boomstronk naar een agent. Ook vernielde hij een politiebus met een brandblusser.
Beelden van de ontruiming van het Sonsbeekpark in Arnhem op Koningsdaggingenviraal. In plaats van een wapenstok gebruikte een agent zijn vuisten. Burgemeester Marcouch van Arnhem sprak schande van de randgebeurtenissen bij de ontruiming van het stadspark.
In rondgestuurde filmpjes werd de agent bedreigd en geprobeerd zijn huisadres te achterhalen. "Daarmee wordt er ook indirect aangezet tot geweld richting zijn familie. Het duidt erop dat mensen hem ook in zijn privéleven willen raken: ongehoord", aldus Marcouch.
We doen ons werk in een samenleving waarin ongenoegen is
Frank Paauw, portefeuillehouder geweld bij de politie
Met harde hand maakte de Arnhemse politie op de eerste dag van 2021 een einde aan een illegaal bunkerfeest aan de Koningsweg. Op dat feest waren 150 bezoekers afgekomen. Een aantal raakte slaags met agenten, vier politiemensen raakten gewond.
"We doen ons werk in een samenleving waarin ongenoegen is en gezag ook steeds vaker ter discussie staat. Dat zie je terug in de aard van de incidenten", stelt portefeuillehouder geweld bij de politie Frank Paauw.
"In die situaties moeten, kunnen en willen wij ingrijpen en zetten onze mensen een stap naar voren. Onze collega’s zijn getraind en staan er om in te grijpen als de situatie daar om vraagt. Het liefst gebruiken we geen geweld en daarom ben ik tevreden dat we ook zien dat collega’s bij 99 procent van de incidenten géén geweld hoefden te gebruiken."

Meestal geen wapen nodig

Landelijk waren vorig jaar 18.477 incidenten met geweld door de politie (in 2019: 14.654). In de meeste gevallen (55 procent) konden agenten in 2021 optredens af zonder het gebruik van een wapen. Denk dan aan duw- en trekwerk en slaan. Het gebruik van een vuurwapen gebeurde 2861 keer; 2264 keer ging het om het richten van het wapen. In 78 gevallen schoten agenten gericht.
Politiewetenschapper uit Apeldoorn Jaap Timmer (Vrije Universiteit Amsterdam) noemt in een korte reactie de toename van geweldsincidenten in vergelijking met 2020 met bijna 2200 gevallen 'niet verwaarloosbaar, maar wel betrekkelijk'. "Het zijn cijfers waar ik niet echt wakker van lig."
Tijdens corona waren er door lockdowns minder voetbal- en uitgaansgeweldsincidenten en ook minder optredens door politie en ME bij evenementen. Wel waren er veel demonstraties. De politie noemt het in haar rapportage opvallend dat vaker de lange wapenstok, waterwerper en traangas zijn ingezet, mede door die betogingen.
Afgelopen maand kwam de aanhouding van een jongen van 13 in Nijmegen in het nieuws. Een agent gaf de jongen die zich verzette een klap op zijn achterhoofd. "Een klap op het hoofd is geen aangeleerde manier van werken", zei politiewetenschapper Jaap Timmer daarover tegen Omroep Gelderland.
Timmer: "Wat ik wel interessant vind is een nadere analyse van de aard van verwondingen van slachtoffers."