Rijk van Nijmegen

Agent slaat 13-jarige bij aanhouding: mag dat?

De aanhouding van de jongen.
De aanhouding van de jongen. © Screenshot uit video
NIJMEGEN - Een agent gaf een 13-jarige jongen zaterdag een klap op zijn achterhoofd tijdens een aanhouding in Nijmegen. De moeder van het kind maakt zich daar boos over en wil het er niet bij laten zitten. Maar een politiewoordvoerder zegt dat het gebruikte geweld niet buitensporig of onterecht was. Hoe zit dat?
De politie heeft de bevoegdheid om in de uitvoering van haar taak geweld te gebruiken, wanneer het doel niet op een andere manier te bereiken is. Daaraan zijn wel de nodige regels en voorwaarden verbonden. In dit specifieke geval oordeelde de agent dat de 13-jarige zich verzette tegen zijn aanhouding en daarom werd de tik op het hoofd als afleiding gebruikt, om de controle over te nemen.
Jaap Timmer uit Apeldoorn is politiewetenschapper aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij kan niet uit de beelden uit Nijmegen opmaken welke pogingen de agent heeft ondernomen om de jongen tot fatsoen te brengen. "Maar een klap op het hoofd is geen aangeleerde manier van werken", zegt Timmer.

Proces-verbaal opmaken

De te volgen procedure is dat de agent proces-verbaal opmaakt van de aanhouding. "En daarin meldt hij welke bevoegdheden hij heeft gebruikt", legt Timmer uit. "Als er een geweldsbevoegdheid is gebruikt, doet de agent daar melding van. Die melding komt dan onmiddellijk terecht bij de hulpofficier van justitie. Die bekijkt het geheel en beslist op basis van de redenering of dit bij die melding kan blijven, of dat het een registratie wordt."
Wordt de geweldsbevoegdheid een registratie, dan zal een interne adviescommissie zich er over buigen. "En die voorziet de districtschef van een advies rond dit voorval", aldus Timmer. Voor de 13-jarige jongen en diens moeder is het nu dus een kwestie van afwachten wat de hulpofficier besluit te doen, en wat daarna de adviescommissie besluit te doen.
Zo'n klap wordt niet aangeleerd en is in beginsel niet professioneel
Jaap Timmer, politiewetenschapper aan de Vrije Universiteit
Los daarvan kan de moeder besluiten een klacht in te dienen bij de politie. Een klachtbehandelaar neemt dan contact op om de klacht aan te horen en brengt de beklaagde politieagent op de hoogte. Die agent kan vervolgens zijn kant van het verhaal ook laten horen en het proberen uit te praten met de klagende partij. Lukt dat niet en blijft er onvrede bestaan, dan volgt de stap naar de klachtencommissie.

En aangifte?

Aangifte doen lijkt in deze situatie niet aan de orde. "Dat doe je van een strafbaar feit", zegt Timmer. "En het is de vraag of dat hier het geval is. Het gaat hier meer om bejegening, hoe er met een jongen van 13 is omgegaan. Die klap die de agent geeft, wordt niet aangeleerd en is in beginsel niet professioneel. De moeder zal nu eerst moeten afwachten wat een commissie hiervan zegt."
Een omstander filmde zaterdag een deel van het incident. De moeder van de 13-jarige jongen plaatste die beelden zondag op Facebook. Onder de video regent het reacties van mensen die de actie van de politieagent in kwestie afkeuren. "Dit kan echt niet, ongeacht wat daar gezegd wordt", zegt Cil. "Ik zou hier zeker aangifte van doen. Verder houd ik mijn mond..."

'Dit hoort niet'

Frank reageert ook op het filmpje. Hij vindt het gedrag niet toelaatbaar. "Dit laat maar weer zien wat machtsmisbruik is. Maakt niet uit wat dit kind gezegd of geroepen heeft. Het hoort niet hoe deze agent handelt. Als wij als burger zo hadden gehandeld, zaten we nu in een cel", merkt hij op.
Leo wil niet te snel oordelen over de actie van de agent. Hij zegt dat hij de tik niet goedkeurt, maar dat de jongen zijn voet misschien eerder had moeten terugtrekken. "Soms kan een corrigerende tik geen kwaad en zeker niet als betrokkenen niet mee willen werken. Wellicht wordt u in het gelijk gesteld door een rechter, maar of dat een bijdrage is aan de opvoeding van uw zoon, betwijfel ik", zegt hij.
Ook op de Facebook-pagina van Omroep Gelderland, waar het incident gedeeld is, rijgen de reacties zich aaneen. Veel mensen scharen zich daar juist achter de politieagent en vinden dat een corrigerende tik geen kwaad kan. "Als een snotneus van 13 niet wil luisteren, moet-ie maar voelen", zegt Perry bijvoorbeeld. "Ik was thuis nog niet klaar geweest met mijn moeder. Die had geen aanklacht ingediend bij de politie, maar een goed gesprek met mij aangegaan. Een politiebusje negeren die op weg is naar een melding... handen af van zorgverleners!"

Niets nieuws onder de zon

Robin zegt dat een tik van een agent niets nieuws onder de zon is en vindt het weinig schokkend. "Vroeger was dat heel normaal, als je een grote mond tegen oom agent open trok... en als je dan thuis durfde te klagen, kreeg je er daar nog een paar!", zegt hij. Ook Karin staat er zo in en vindt dat er tegenwoordig 'verwende snotapen' rondlopen, voor wie 'alles maar aan moet komen waaien'.
Wanneer de politie geweld toepast, moet dit altijd worden gemeld. "Mondeling en schriftelijk wordt dit gedaan bij een hulpofficier van justitie", legt een politiewoordvoerder uit. "Als deze vervolgens oordeelt dat het geweld niet proportioneel en subsidiair was, wordt er intern onderzoek gedaan."

Geen onderzoek

Van een intern onderzoek is in deze situatie, met de agent die de jongen van 13 een tik op het achterhoofd gaf, echter geen sprake. Er wordt op dit moment geen onderzoek verricht naar het toegepaste geweld, zei een woordvoerder eerder op de dag al. "Wel hebben we het incident besproken met de betrokken collega. Samen kwamen we tot de conclusie dat we, hoewel proportioneel, het toegepaste geweld bij nader inzien wat onhandig vinden."