Rijk van Nijmegen

'Mag het een snufje minder?', onderzoek naar (over)dosering van kankermedicijnen

Foto ter illustratie
Foto ter illustratie © Pixabay
NIJMEGEN - Kan de standaarddosis van kankermedicijnen omlaag zonder in te leveren op het beoogde effect? Ziekenhuisapotheker en klinisch farmacoloog Nielka van Erp van het Nijmeegse Radboudumc probeert die vraag te beantwoorden. Haar onderzoek richt zich op het optimaliseren van de dosis van medicijnen.
"Van enkele kankermedicijnen weten we dat we meer geven dan nodig is. We zien dan geen relatie tussen de dosering en het effect. Dat betekent eigenlijk dat de gebruikte dosering zo hoog is dat een beetje verschil in bloedconcentratie niet meer uitmaakt. Voor deze geneesmiddelen zoek ik graag uit of het met een snufje minder kan", vertelt Van Erp, die afgelopen jaar is benoemd tot hoogleraar Cancer Pharmacology.

Hogere dosering dan nodig is

Om te zorgen dat een medicijn bij de meeste patiënten effect heeft, brengen farmaceuten het vaak op de markt in de maximaal verdraagbare dosis. Voor sommige kankermedicijnen is dat veel meer dan voor een effect nodig is. Daar komt bij dat veel nieuwe kankermedicijnen duur zijn en de bijwerkingen vervelend.
Een goed voorbeeld is enzalutamide, een medicijn dat veel mannen met prostaatkanker gebruiken. Hoewel het onderzoek nog loopt, zien Van Erp en haar collega's nu al minder cognitieve bijwerkingen bij een lagere dosering, terwijl de bloedconcentratie voldoende hoog blijft voor een goed effect tegen kanker.

Medicijnen doelmatiger inzetten

Medicijnen kunnen ook doelmatiger worden ingezet door aan het begin van de kuur te voorspellen of een medicijn nuttig is voor een patiënt, of snel in te grijpen als dat niet het geval blijkt. "Normaal gesproken geven we een kankermedicijn en dan controleren we pas na twee tot drie maanden of het werkt", legt Van Erp uit. "Daarin lopen we bij kanker achter op bijvoorbeeld infectieziekten, waarbij we veel sneller na de start met een behandeling kunnen zien of het geneesmiddel effectief is."
Volgens de ziekenhuisapotheker gaan we een hele boeiende tijd tegemoet. "We kunnen het effect van therapie in de nabije toekomst veel sneller inzichtelijk maken en dat maakt gepersonaliseerd behandelen daadwerkelijk mogelijk."