Rijk van Nijmegen

Geluid kan je ziek maken en dat is géén aanstellerij

Van laagfrequent geluid kun je ziek worden.
Van laagfrequent geluid kun je ziek worden. © ANP
BEUNINGEN - De grote zandwinlocatie in Beuningen veroorzaakt niet alleen geluidsoverlast, inwoners van Nijmegen worden ook ziek ervan. Hoe kan het dat mensen ziek worden van geluid? "Deze mensen stellen zich zeker niet aan", waarschuwt Erik Roelofsen uit Heerde van Nederlandse Stichting Geluidshinder.
Inwoners van Nijmegen worden ziek van de Beuningse zandwinning. "Ik sta te trillen op mijn benen", vertelt Monique Jansen die net over de grens in Nijmegen woont.

Laagfrequent geluid

In het geval van de zandwinning gaat het om laagfrequent geluid. "Dit geluid wordt relatief weinig gedempt. Hierdoor kan het geluid tot op enkele kilometers hoorbaar zijn", laat de GGD Gelderland-Zuid in een schriftelijke reactie weten.
Erik Roelofsen vergelijkt het met de muziek van een festival: "Als je twee kilometer van een festival staat hoor je de 'boem-boem', maar de eigenlijke muziek niet. Dat is hier ook het geval". Dit laagfrequente geluid kan ook voorkomen in de buurt van windmolens, waterpompen en snelwegen.

'Je hoort met je hersenen'

Wanneer je geluid als hinderlijk ervaart, dan laat je dat niet zomaar los, legt Roelofsen uit. "Als je langdurig wordt blootgesteld aan een bepaald geluid van een bepaalde toon of van een bepaald niveau, dan ga je je daar aan ergeren en dan heb je hinder". Hij vervolgt: "Je oren zijn niet meer dan een microfoon. Je hoort eigenlijk met je hersenen waar het geluid wordt omgezet in een signaal waar je een betekenis aan geeft".
Zo werkt helaas het lichaam
Je hersenen raken vervolgens gestrest. "En stress leidt tot een verhoogde bloeddruk en hart- en vaatziekten. Dan ben je echt ziek. Zo werkt helaas het lichaam van de mens", verklaart Roelofsen. Het RIVM doet onderzoek naar de effecten van geluid op de gezondheid. Chronische hinder wordt beschouwd als een stressfactor die op de lange termijn tot andere gezondheidseffecten kan leiden als de leerprestaties van kinderen en gehoorverlies, stelt het instituut Daarnaast spreekt het RIVM over "gevoel van afkeer, boosheid, onbehagen, onvoldaanheid of gekwetstheid wanneer dat optreedt wanneer een factor iemands gedachten, gevoelens of activiteiten negatief beïnvloedt."
De GGD voegt eraan toe dat deze klachten ook worden ervaren op de momenten dat mensen geen last ervaren. "Reacties op omgevingsgeluid treden op omdat ook een slapend persoon reageert op ‘prikkels’ uit de omgeving. Nachtelijk geluid kan slaapverstoring tot gevolg hebben en hierdoor een nadelige invloed hebben op het functioneren overdag", aldus de GGD Gelderland-Zuid'
Vrachtwagens met zand rijden de komende 16 jaar af en aan
Vrachtwagens met zand rijden de komende 16 jaar af en aan © Omroep Gelderland

De één wel en de ander niet?

Het is niet zo simpel dat mensen de hinder van zich af kunnen zetten. "Het zijn geen aanstellers", vertelt Roelofsen. "Het is een beetje genetisch bepaald. Je kunt er niets aan doen".
De man van Monique Jansen merkt niets van de zandwinning. Hier is een verklaring voor. "Per persoon is het verschillend of iets als hinderlijk wordt ervaren of niet", meldt het RIVM. "De ene persoon is gevoeliger en ergert zich bijvoorbeeld aan een tikkende klok of een zoemende koelkast, een ander niet", legt de GGD uit.

Oplossing

Het landelijke aantal meldingen GGD'en over laagfrequent geluid stijgt. Van ongeveer zestig in 2009-2010 tot meer dan tweehonderdvijftig in 2019-2020.
"Een oplossing bij de bron zoeken is in dit geval lastig", meent Roelofsen. "Dan moet je de bron eigenlijk inpakken, maar dan kunnen ze hun werk niet meer doen. In het overdragsgebied zou je grondwallen moeten plaatsen. Dat zijn grote bulten van zand die de geluidsgolven kunnen dempen", besluit de voorzitter van de Nederlandse Stichting Geluidshinder.