Gelderland

Jongere over coronaperiode: 'Ik kreeg paniekaanvallen in mijn slaap'

Dion van der Veen (19): "Het ging van kwaad tot erger. Tot aan paniekaanvallen in mijn slaap."
Dion van der Veen (19): "Het ging van kwaad tot erger. Tot aan paniekaanvallen in mijn slaap." © Omroep Gelderland
ARNHEM - Daniël Jager (23) zakte door de coronamaatregelen dieper in zijn depressie. We spreken hem, en acht andere Gelderse jongeren, in de voormalige koepelgevangenis in Arnhem over ons onderzoek naar hoe jongeren de coronaperiode hebben beleefd. “We moeten niet onderschatten wat de impact is voor deze groep”, reageert psychiater Elnathan Prinsen.
“Juist in een fase waarin ik meer moest ondernemen, werd ik wettelijk verplicht om niets te doen,” zegt de Arnhemse Daniël. Vlak voor de lockdown van januari 2020 kampte hij al met depressieve klachten, maar de maatregelen maakten het nog moeilijker om er vanaf te komen. “Ik was al tijdelijk met mijn studie gestopt, maar nu werd ik ook nog eens verplicht om binnen te zitten. Ik deed bijna niks. ‘s Ochtends zette ik een Youtube-video aan en de dag was zo weer om.”
“Ik herken me heel erg in jou verhaal”, reageert Dion van der Veen (19), die ook uit Arnhem komt. Hij zit op de bank naast Daniël en heeft net aandachtig naar zijn verhaal geluisterd. “Je hebt geen sociale contacten meer, je school valt weg, je zit de hele dag thuis, binnen en alleen.” Hij vertelt hoe hij zich begon druk te maken om dingen die in het verleden zijn gebeurd. “Waar je je eigenlijk al lang geen druk meer om hoeft te maken. En dat gaat van kwaad tot erger, tot paniekaanvallen in mijn slaap.”

Je somber voelen

We bespreken met de jongeren de onderzoeksresultaten van de steekproef van Right Marktonderzoek onder 412 Gelderse jongeren tussen de 16 en 24 jaar over hoe zij de coronaperiode beleefden. Wat met name opvalt: ze voelen zich somber, alleen en gefrustreerd. En ruim de helft van de Gelderse jongeren heeft het afgelopen jaar het leven wel eens niet meer zien zitten. Iets wat Dion en Daniël allebei zeggen goed te kunnen begrijpen.
Daniël Jager (23) raakte moeilijker uit zijn depressie door de coronamaatregelen.
Daniël Jager (23) raakte moeilijker uit zijn depressie door de coronamaatregelen. © Omroep Gelderland
“De ene keer was ik overdag wakker, dan weer ‘s nachts,” zegt Dion. Ritme en structuur waren ver te zoeken. “De pushmeldingen over opnieuw strenge maatregelen hielpen ook niet mee. Je weet ook niet hoe lang het gaat duren. Op een gegeven moment had ik totaal geen motivatie meer.”
Daniël knikt instemmend: “Alle dingen die je juist niet moet doen als je een depressie hebt, ga je door de maatregelen doen. En normaal ga je sporten, maar dat kon ook niet.” “Precies!”, reageert Dion. “De sportschool is iets wat voor mij heel erg helpt, maar dat viel ook weg.”

Waarom dit jongeren raakt

“De jongeren laten heel goed zien waar het misgaat”, zegt psychiater Elnathan Prinsen. “Het advies voor een goede mentale gezondheid is altijd: zorg dat je structuur houdt, dat je in beweging blijft, dat je verschillende activiteiten afwisselt, dat je contacten onderhoudt. De coronamaatregelen maakten dit allemaal moeilijker. En voor mensen die geneigd zijn inactief te zijn, in plaats van actief, wordt het risico op mentale problemen groter.” En voor jongeren hoort die houding een beetje bij de leeftijd.
“Wat veel mensen ook niet weten is dat psychische stoornissen vaak ontstaan in deze leeftijdsfase, zo tussen de 16 en 24, en later tot uiting komen”, zegt Prinsen. Dat komt dus pas om de hoek kijken als je volwassen bent.
Met negen Gelderse jongeren bespreken we onze onderzoeksresultaten in de voormalige koepelgevangenis in Arnhem.
Met negen Gelderse jongeren bespreken we onze onderzoeksresultaten in de voormalige koepelgevangenis in Arnhem. © Omroep Gelderland
Prinsen: “Iedereen kan het wel een tijdje volhouden, zeker als er perspectief is, en zeker niet iedereen ontwikkelt een stoornis. Maar hoe langer het duurt, en hoe minder perspectief er is, bijvoorbeeld ook door het uitvallen van een stage of een studie, hoe meer impact het heeft op je mentale gezondheid.”
Zowel Daniël en Dion zeggen dat bij hen suïcidale gedachten ‘omhoog zijn gekropen’. Vooral door de uitzichtloosheid. Dion: “Je kunt wel een keer een leuke dag hebben. Maar dat is natuurlijk geen compensatie voor de hele coronatijd.”
Wil je met iemand praten over zelfdoding? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie: 0900-0113 of via 113.nl.

Elkaar helpen

Wat daarom ontzettend belangrijk is, zeggen vriendinnen Daantje Huiskamp (16) en Faye van Eeghen (15) uit Apeldoorn: op elkaar letten. Zij vertellen hoe ze doorvragen als ze aan elkaar vragen hoe het gaat. Met een ‘gaat goed’ nemen ze niet zomaar meer genoegen. In de video zie je hoe ze elkaar hiermee erboven hebben weten te houden. Daarin zie je ook alle inzichten die Prinsen deelt na het horen van de ervaringen van de jongeren.
Vriendinnen Daantje en Faye hebben extra op elkaar gelet tijdens de coronaperiode.
Vriendinnen Daantje en Faye hebben extra op elkaar gelet tijdens de coronaperiode. © Omroep Gelderlad
“Lang niet iedereen ontwikkelt een stoornis”, benadrukt Prinsen bijvoorbeeld. Maar er zijn nog andere gevolgen waar we rekening mee moeten houden. “We moeten ook niet onderschatten wat de impact is van het niet aangaan van sociale contacten is op deze leeftijd.” Jongeren die geen vrienden maken doordat ze online les krijgen in plaats van naar school gaan, bijvoorbeeld. “Dat is wel lastig om te bevatten als je wat ouder bent en je hebt al een stabiele groep vrienden. Dat je veel van die vrienden maakt in de tijd dat je jongvolwassen bent.”