Rivierengebied

Terug naar de tijd toen alle huizen nog namen hadden

BUREN - De Ridders van Gelre geven elke week antwoord op lokale geschiedenisvragen en vertellen het verhaal over zichtbare sporen in het landschap, gebouwen of straatmeubilair. Dat doen ze op plekken waar je elke dag voorbij komt en waarvan je je afvraagt: "Wat is dat eigenlijk, waarom bevindt zich dit hier en hoe oud is het?" Deze week: hoe de huizen in Buren hun historische namen verloren én weer terugkregen.
Tot de negentiende eeuw hadden veel huizen een naam. Steden en dorpen waren nog klein en straatnamen waren er vaak niet eens. En dus werden huizen benoemd. Wie de weg vroeg, kon dan zeggen welk huis hij zocht: Die Swaen, bijvoorbeeld, of De Bonte Ossche. Die namen werden uitgebeeld met een gevelsteen of een uithangbord met daarop -je raadt het al- een afbeelding van een zwaan of een roodbonte koe.
Hartstikke handig voor wie niet kon lezen of schrijven, en dat kwam in die tijd nogal eens voor. Maar vanaf 1800 introduceerde de napoleontische regering huisnummers in Nederland. Ook het stadje Buren moest eraan geloven: hier kregen in 1807 alle panden een huisnummer in plaats van een naam. De gevelstenen en uithangborden waren niet meer nodig en verdwenen langzamerhand uit het straatbeeld.
Straatje in Buren, tegenwoordig hebben huizen een huisnummer
Straatje in Buren, tegenwoordig hebben huizen een huisnummer © Omroep Gelderland

Historische huisnamen herontdekt

Zo'n 200 jaar waren de historische huisnamen in Buren verdwenen, maar enkele jaren geleden dook de Projectgroep Aantrekkelijk Buren in oude stadsrekeningen en het belastingregister. Zij wisten een aantal oorspronkelijke namen te achterhalen en zo kregen sommige panden in Buren hun oude naam terug. Deze woningen kregen een ANWB-bordje op de gevel met de historische naam en een korte beschrijving van de geschiedenis van het pand.
Nu kun je in Buren weer op zoek naar glorieuze namen als Het Gulden Vlies, De Roode Leeuw, De Fortuyn, De Wildeman en Den Hulck. Die naam verwijst trouwens niet naar de groene krachtpatser van Marvel Comics, maar naar een historisch type vrachtschip dat in de middeleeuwen werd gebruikt voor transport over zee.
Op de gevels van Huis De Fortuyn en Het Gulden Vlies zijn naast de historische namen ook nog oude ornamenten te vinden die afkomstig zijn van het voormalige kasteel Buren.
Kasteel Buren in 1719.
Kasteel Buren in 1719. © Gelders Archief - nummer 1554 - 1505-XII-12-0011 - Abraham Rademaker - Public Domain Mark 1.0 licentie

Hoog bezoek op Kasteel Buren

Kasteel Buren lag vroeger ten westen van het stadje en stamt al uit de dertiende eeuw. Het heeft een roemruchte geschiedenis met meerdere belegeringen en hooggeplaatste bezoekers. Zo bezocht Karel V, Keizer van Duitsland, Koning van Spanje, Heer der Nederlanden en natuurlijk Hertog van Gelre in 1546 Kasteel Buren in hoogst eigen persoon. En vijf jaar later trouwde prins Willem van Oranje hier met zijn eerste vrouw, Anna van Egmond, gravin van Buren. Maar dat is allemaal verleden tijd. In 1804 verklaarde het Frans-Bataafse bewind Kasteel Buren als vijandig Oranje-eigendom en werd het gesloopt. En waar eens koningen en prinsen dansten, wordt nu getennist.
Kijk hier naar de video:
Waarom verdween de Hulck uit Buren?
Ridders van Gelre is het geschiedenisplatform van Omroep Gelderland. We brengen het laatste nieuws over de Gelderse historie en organiseren elke zaterdagochtend een exclusieve rondleiding voor onze volgers op bijzondere locaties. Volg ons ook op Facebook en Instagram.