Arnhem en omstreken / Rivierengebied

Waarom heeft Gelderland zo veel mooie kastelen?

Kasteel Ammersoyen in Ammerzoden.
Kasteel Ammersoyen in Ammerzoden. © Jeroen Peters
ARNHEM - Vijftig kastelen in Nederland zijn door de ANWB genomineerd voor de titel 'Mooiste kasteel van Nederland' en liefst veertien daarvan komen uit Gelderland. Daarmee levert onze provincie de meeste genomineerden. Hoe komt het dat wij zo veel kastelen hebben en waarom zijn ze nog zo mooi?
Die vragen legden we voor aan historicus en programmamaker René Arendsen. René, ook wel bekend als Ridder René van de Ridders van Gelre, weet enorm veel van de Gelderse kastelen.
Zo werd bij Kasteel Hernen en Kasteel Doornenburg gereageerd op de nominatie:
Het allermooiste kasteel van Nederland staat mogelijk op Gelderse bodem

Waarom hebben we zoveel kastelen?

"Gelderland is een echte kastelenprovincie. Dat komt omdat wij in de middeleeuwen een eigen vorstendom waren. Die vorsten bouwden de kastelen als hun huis. In kasteel Rosendael woonde bijvoorbeeld de Hertog van Gelre. Die had allerlei ridders aan zich verbonden. En zelfs toen de hertog verdween, bleven de ridders over. Die handhaafden zich op die kastelen, zelfs tot in de twintigste eeuw. En daarom zijn die kastelen uit de middeleeuwen blijven bestaan in onze provincie."

Hoe komt het dat ze nog steeds zo mooi zijn?

"Nou, tot in de twintigste eeuw bleven de adellijke families dus wonen op hun kastelen. Die onderhielden het gebouw ook en moderniseerden de kastelen. Zij voegden vaak ook onderdelen toe die middeleeuws lijken, maar in werkelijkheid minder oud zijn. De kastelen zijn dus al die tijd bewoond gebleven, vaak door dezelfde families als in de middeleeuwen."
"Dat is wel iets typisch voor Gelderland. Want na de Tachtigjarige Oorlog namen de ridders hier de macht over en die hebben ze lang weten te behouden. Daardoor hadden ze ook het geld om die kastelen te onderhouden. In Noord- en Zuid-Holland was dat anders. Daar raakten de meeste ridders of edelen uitgespeeld tijdens de Tachtigjarige Oorlog en hadden zij geen inkomsten meer. Daardoor verdwenen de kastelen ook."
Kasteel Doornenburg.
Kasteel Doornenburg. © Omroep Gelderland

Wie onderhoudt ze?

"Het verbaast je misschien, maar tientallen kastelen worden nog altijd beheerd door families die er al eeuwenlang wonen. Het kasteel is hun kindje en zij zorgen daar dus goed voor. Maar in 1940 is er in Gelderland ook een Kastelenstichting ontstaan. Die is destijds opgericht door de Commissaris van de Koningin baron van Heemstra. Hij wilde de kastelen behouden en richtte daarvoor de stichting op. De stichting Geldersch Landschap en Kasteelen beheert nog altijd tientallen kastelen. Dat doen ze echt op een professionele manier en daardoor weten ze de gebouwen te behouden voor de toekomst."

Welke is de mooiste?

"Nee, dat is echt niet te doen. Ik ontdek ook elke keer nieuwe pareltjes, waar ik nog nooit binnen ben geweest. Op de lijst van de ANWB staan alleen kastelen die mensen kunnen bezoeken, maar veel kastelen worden ook particulier bewoond. Als ik dan één kasteel moet noemen, dan noem ik Kasteel Nederhemert. Dat is mijn favoriet. Dat kasteel is in 1945 bij een grote brand verwoest en daarna weer opgebouwd zoals het eruit moet hebben gezien in de middeleeuwen. Dit kasteel is dus als een feniks uit de as herrezen. Het is echt een pareltje. Als het toegankelijk is, op de open monumentendag, moet je daar zeker eens heen."
Het kasteel in Nederhemert.
Het kasteel in Nederhemert. © Omroep Gelderland