Merels zijn overal, maar onderzoekers maken zich zorgen

Jonge merels.
Jonge merels. © Pixabay
NIJMEGEN - Wat is er aan de hand met de merels in ons land? Sinds 2016 is bijna een derde van de populatie verdwenen. Een dodelijk virus heeft hierbij een rol gespeeld, maar natuurorganisaties SOVON en de Vogelbescherming denken dat er meer speelt. 2022 is daarom uitgeroepen tot het Jaar van de Merel. Door het aantal vogels én bessenstruiken te tellen, willen onderzoekers meer te weten komen over de talrijkste broedvogel van ons land.
De merel ontwikkelde zich in de afgelopen twee eeuwen van schuwe bosvogel tot een populaire tuinvogel die je werkelijk overal tegenkomt. Het Usutu-virus, dat door muggen wordt overgedragen op vogels en andere dieren, heeft sinds de zomer van 2016 gezorgd voor sterfte onder merels in ons land. Maar ook daarvoor was er al een afname van het aantal merels te zien, vertelt Albert de Jong van natuurorganisatie Sovon in Nijmegen. Volgens gegevens van de Vogelbescherming telt ons land tussen de 500.000 en 900.000 broedpaartjes.
BuitenGewoon-verslaggever Laurens Tijink is met De Jong op pad om meer te weten te komen over de merel. Zo vertelt de kleur van de snavel meer over de gezondheid van de vogel.
Beluister hier het eerste audiofragment:

Minder struiken in tuinen

Vooral in de tuinen is het aantal merels de afgelopen jaren afgenomen. Op de vraag wat de oorzaak is, hebben de onderzoekers nog geen duidelijk antwoord. Door onderzoek moet hier in het Jaar van de Merel meer duidelijk over worden.
Een vermoedelijke oorzaak is de afname van het aantal bessenstruiken en gazons in tuinen. Merels eten graag wormen en bessen. Als er veel bessenstruiken zijn verdwenen in onze tuinen, dan is er voor merels minder voedsel in met name de winter. Bovendien gebruiken merels de struiken om hun nesten in te maken.
Merels vinden regenwormen vaak in het gras. De zwarte mannetjes en bruine vrouwtjes zie je heen en weer huppen over het gazon. Regenwormen komen door het 'gestamp' naar boven, omdat ze denken dat het regent. Zo gauw een worm zijn kop boven de grond steekt, is de merel er als de kippen bij om het beestje uit de grond te trekken en op te peuzelen. De afgelopen jaren zijn veel gazons verdwenen, omdat veel mensen een tuin willen die weinig onderhoud vraagt, denkt De Jong.

Stadse merels gedragen zich anders

Merels in de stad gedragen zich anders dan de soortgenoten die in het bos leven, vertelt Albert de Jong terwijl hij met Laurens door Park Brakkenstein in Nijmegen wandelt. Zo zijn de bosvogels vaak schuwer als ze mensen zien. In het park bij de Radboud Universiteit leven veel meer soorten vogels, waaronder sperwers. Kauwtjes schrikken als deze roofvogel plotseling tussen de bomen opduikt.
Beluister hier het tweede audiofragment:

Makkelijke prooi

Slechts een kwart van de merels wordt volwassen, vertelt Albert de Jong van Sovon Vogelonderzoek Nederland. Voor katten, eksters en andere roofdieren is meestal een koud kunstje om een merelnest leeg te roven. De kommen van takjes en gras zijn vaak makkelijk te vinden waardoor veel eieren en jongen ten prooi vallen. Merels compenseren dit verlies door veel jongen te krijgen. De vogels hebben twee tot drie legsels per jaar, waarbij een nest bestaat uit vier tot vijf eieren.
De merel is een vogel die veel mensen graag in hun tuin hebben. Vooral de mannetjes worden geroemd, vanwege hun zang in het voorjaar. De zwarte vogels zoeken een plekje in een boomtop of op de nok van een huis om hun mooiste lied te fluiten. The Beatles bezongen de 'blackbird' in 1968 en in Frankrijk is een druivensoort naar de merel vernoemd.
Beluister hier het derde audiofragment:

Zelf de merel helpen

Sovon en de Vogelbescherming organiseren tijdens het Jaar van de Merel niet alleen een Merel- en Bessentelling. Ook roepen de natuurorganisaties op om tuinen te vergroenen. Een klein gazonnetje en een paar bessenstruiken kunnen de tuinvogels met hun zeer gewaardeerde ochtendzang al helpen.
BuitenGewoon Radio is iedere zondag tussen 7.00 en 10.00 uur te beluisteren in het programma Zin in Zondag op Radio Gelderland.
BuitenGewoon is het natuurplatform van Omroep Gelderland.

Volg ons op:

Of word lid van onze Facebookgroep Natuur in Gelderland.
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!