Gelderland

Boeren bezorgd over Wob-verzoek Omroep Gelderland

HOOFDREDACTIONEEL COMMENTAAR
Bijna tien maanden geleden heeft Omroep Gelderland een beroep gedaan op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) om inzicht te krijgen in de daadwerkelijke aantallen dieren (vee), gehouden in onze provincie. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), een overheidsinstantie, beschikt over deze gegevens, maar wilde ze niet verstrekken. Wij menen dat deze overheidsinstantie transparant dient te zijn en dat wij als journalistieke organisatie deze cijfers mogen inzien om inzicht te verkrijgen. We startten daarom een Wob-procedure.

Waarom willen we inzicht in die cijfers?

Dit voorjaar hebben we een uitgebreide serie gemaakt over onder meer de geitensector en de door de provincie opgelegde geitenstop in het kader van de volksgezondheid. In deze publicaties hebben we geschreven over aantallen stuks vee, zoals het CBS die verstrekt. In deze publicaties toonden we ook een visualisatie met aantallen stuks vee in de provincie, per locatie. Echter, en dat was ook de kritiek van zowel boeren als hun belangenorganisaties, ging het bij deze visualisatie om de vergunde aantallen dieren. Vergund wil natuurlijk niet zeggen dat de dieren ook daadwerkelijk in de stal of wei staan. De data die wij gebruikten voor deze visualisatie was niet de werkelijkheid, zo werd ons voor de voeten geworpen. Het zou een verkeerd beeld schetsen. Vergund is immers iets anders dan daadwerkelijke aantallen. Wij hebben ons die kritiek aangetrokken en vervolgens de RVO gevraagd om de daadwerkelijke aantallen, gekoppeld aan de locatie, aan ons te overleggen. Zoals hierboven beschreven wilde de RVO niet aan dat verzoek voldoen.
Deze week kregen boeren in Gelderland wederom een brief op de mat van de RVO waarin de RVO aangeeft de gegevens te gaan verstrekken. De dienst heeft tien maanden na het Wob-verzoek toegegeven dat het verplicht is om de gegevens openbaar te maken. Het gaat om dieraantallen en adressen. Die adressen hebben we nodig zodat we die werkelijke aantallen kunnen koppelen aan de vergunningen. We kunnen zo ook als media controleren of een bedrijf zich aan de wet houdt en waar exact dieren worden gehouden.

Ongerustheid onder boeren

De brief van de RVO en aankondiging heeft bij sommige boeren(families) tot ongerustheid geleid. Boerenbedrijven zijn immers geen ‘gewone’ bedrijven. Bedrijfsadressen zijn ook privéadressen. Bij vorige publicaties hebben boeren en hun belangenorganisaties ons daar haarfijn op gewezen. Er is zorg bij boeren dat kwaadwillenden het erf betreden. Wij begrijpen dat en willen ook geen privéadressen publiceren, dat is geen doel. Bij vorige publicaties hebben we dat ook hersteld.
We wijzen er wel op dat bijvoorbeeld de Omgevingsdiensten de adressen, voor iedereen zichtbaar, nu ook al publiceren.

Veel vragen

Vooralsnog willen we vooral inzicht: hoeveel dieren zijn er daadwerkelijk in onze provincie? Zijn er verschillen tussen het vergunde aantal dieren en de daadwerkelijk aantallen? Waar bevinden zich de meeste dieren? Betekent dat iets voor de stikstofuitstoot? Voor de volksgezondheid? We hebben nu vooral heel veel vragen. We verwachten dat de data die de RVO verplicht is te publiceren ons helpt in ‘waarheidsvinding’. Wie is daadwerkelijk verantwoordelijk voor stikstofuitstoot? Is het die boer? Of toch die fabriek? We zullen steeds duiden, alle perspectieven ophalen en werken volgens onze journalistieke normen en waarden. We zullen dus óók het perspectief van de boer schetsen. Nogmaals: we zullen niet en masse de privéadressen van de boeren in Gelderland publiceren. Dat is niet ons doel.
We hebben de afgelopen maanden vele boeren gesproken. De één is wat scherper en verwijtender dan de ander. Sommigen vinden het zelfs nodig om te dreigen of te intimideren. Wij zouden door de Wob-procedure boeren pesten, mangelen of zelfs intimideren. Wij zouden linkse dierenactivisten aanzetten tot het stichten van brand bij hardwerkende boeren. Reacties die ons niet onberoerd laten, maar ons ook niet beletten ons werk te doen in alle onafhankelijkheid.

Serie boer in de klem

Als regionale omroep staan we op ooghoogte met ons publiek. Wij zien al lange tijd dat boeren worstelen, een onzekere toekomst in gaan, onder een vergrootglas liggen, van veel ‘de schuld’ krijgen en zich soms in de steek gelaten voelen door de overheid. Voor ons als regionale omroep reden om een tv-serie te maken vanuit het perspectief van de boer. In dit nieuwe programma (werktitel Boer in de Klem) laten we zien en horen hoe onze boeren hun toekomst zien, hoe ze uit de ‘klem’ komen en vooruitkijken. Een serieuze serie, met idylle, maar ook met kritische vragen. Dit voorjaar op de buis. Bij uw eigen regionale omroep, die kritische vragen stelt, maar ook de verbinding zoekt.
Sandrina Hadderingh, hoofdredacteur Omroep Gelderland
Guus van Kleef, directeur Omroep Gelderland