Arnhem en omstreken / Gelderland / Rijk van Nijmegen

Ooit was Nijmegen dé autostad van Nederland

NIJMEGEN - Het is misschien moeilijk voor te stellen maar Nijmegen, de stad die zich profileert als groen en duurzaam, de stad waar ooit plannen bestonden om de zogenoemde 'asobakken' uit het centrum te weren, was ooit de autohoofdstad van Nederland. Rond 1900 reden er in Nijmegen méér auto’s dan in de rest van het land bij elkaar. En dat alles dankzij bierbrouwer Michael Aertnijs.
Michael Aertnijs ziet tijdens een bezoek aan Parijs voor het eerst een auto rijden. Hij wordt zo enthousiast dat hij er zelf één aanschaft. Zodoende rijdt Aertnijs onder grote belangstelling van het publiek op 17 oktober 1897 via de Sint Annalaan Nijmegen binnen in zijn gloednieuwe Benz Velocipede.
Overigens is de Benz van Aertnijs niet de eerste auto in ons land. In 1896 wordt er op de Rijnkade in Arnhem een andere Benz van het schip gehesen die bestemd was voor een fotograaf in Den Haag. Een monument onder de Mandelabrug herinnert aan die historische gebeurtenis. Alhoewel: volgens Brabantse historici zou er één jaar eerder in Tilburg al een auto hebben rondgereden.
Briefhoofd van de firma Aertnijs. Afbeelding: Regionaal Archief Nijmegen
Briefhoofd van de firma Aertnijs. Afbeelding: Regionaal Archief Nijmegen © Regionaal Archief Nijmegen

Autopionier

Michael Aertnijs ontpopt zich tot een ware automobielpionier. Hij maakt vooraanstaande stadsgenoten enthousiast door proefritjes met ze te maken. Hij gaat auto's verkopen en wordt daarmee de allereerste auto-importeur van Nederland.
Aertnijs opent een garage aan de Hugo de Grootstraat. Vier jaar na zijn triomfantelijke intocht op de Sint-Annalaan heeft hij al honderd auto’s verkocht. Nog eens vier jaar later zijn het er al 250. In 1898 schrijft de Provinciale Geldersche en Nijmeegse Courant dat Nijmegen ‘de meest automobilistische stad van Nederland is’. Van de eerste dertien geregistreerde automobilisten komen er in die pioniersjaren maar liefst drie uit Nijmegen en twee uit Ubbergen.
Deelnemer autorally op Sint Annalaan.
Deelnemer autorally op Sint Annalaan. : Regionaal Archief Nijmegen © Regionaal Archief Nijmegen

Parijs-Amsterdam-Parijs

De Nijmeegse autopionier staat ook aan de wieg van wat later de Koninklijke Nederlandse Automobielclub zal worden. In Frankrijk is hij in contact gekomen met de oprichters van de Automobile Club France (ACF). Zo’n club moet Nederland ook krijgen, vindt de ondernemer. Op zijn initiatief wordt in 1898 de Nederlandse Automobielclub opgericht. Aertnijs wordt secretaris. In die hoedanigheid is hij nauw betrokken bij de rally Parijs-Amsterdam-Parijs van de Franse zusterclub. Aertnijs weet zelfs gedaan te krijgen dat Nijmegen etappeplaats wordt.
Ridders van Gelre in een Peugeot uit 1911.
Ridders van Gelre in een Peugeot uit 1911. Omroep Gelderland © Omroep Gelderland

Ridders van Gelre

Aertnijs blijft tot aan zijn pensioen in 1926 auto’s verkopen. In 1948 laat hij nog één keer van zich horen met het boekje ‘Hoe de auto naar ons land kwam’ waarin hij zijn avontuurlijke rit uit 1897 beschrijft. In de laatste etappe van hun Grandtour door de negentiende eeuw worden de Ridders van Gelre letterlijk ingehaald door de nieuwe tijd en dringt zich de vraag op wat die negentiende eeuw voor onze tijd heeft betekend. In Arnhem zien ze de schrijnende armoede achter de prachtige façade van herenhuizen aan de Eusebius buitensingel. En natuurlijk mag een bezoek aan het praalgraf van Hertog Karel niet ontbreken. Want die is terug op zijn oude vertrouwde plek: midden op het koor van de Eusebiuskerk.
Ridders van Gelre is het geschiedenisplatform van Omroep Gelderland. We brengen het laatste nieuws over de Gelderse historie en organiseren elke zaterdagochtend een exclusieve rondleiding voor onze volgers op bijzondere locaties. En heb je het stripboek Ridders van Gelre en Ons Verloren Hertogdom al in de boekenkast? Volg ons op: Facebook, Instagram, Twitter, Televisie, Radio, YouTube en Web.
Bekijk hier alvast de uitzending van vandaag: