Nieuws

Deze baron schonk ons de Italiaanseweg in Doorwerth

Jacob Adriaen Prosper baron van Brakell (re-enactor)
Jacob Adriaen Prosper baron van Brakell (re-enactor) © Omroep Gelderland
DOORWERTH - Jacob Adriaan Prosper Baron van Brakell tot Wadenoijen, eigenaar van kasteel Doorwerth, dacht niet alleen groot, hij handelde ook groot. Hij zag de enorme mogelijkheden van het romantische landschap van de Veluwezoom en werd daarmee één van de eerste projectontwikkelaars van ons land.
In 1837 kocht de baron het zwaar verwaarloosde kasteel Doorwerth. De eigenaar woonde in Engeland en had nauwelijks belangstelling voor zijn bezit. Ruim drie jaar besteedde hij aan de herbouw en verfraaiing van het middeleeuwse kasteel. Hij ging er zelf wonen. Met de komst van de baron en zijn gezin met negen kinderen kwam er weer leven in de brouwerij.

Opkomst van het toerisme

In de negentiende eeuw, een eeuw van romantiek, herontdekken de mensen uit de stad het buitenleven. Ze krijgen oog voor natuur- en landschap. Wandelen wordt een populair tijdverdrijf. Met name de Veluwezoom met zijn grote hoogteverschillen, zijn bossen en zijn doorkijkjes op de Betuwe, oefent grote aantrekkingskracht uit op de burgers in het verstedelijkte westen. Dat toerisme krijgt in 1845 een extra impuls door de aanleg van de Rijnspoorweg tussen Amsterdam en Arnhem.

De Italiaanseweg

Bij de aanleg van de Rijnspoorlijn die over zijn landgoed gaat, verkoopt Van Brakell de benodigde grond onder één voorwaarde. Er moet een station komen in Wolfheze zodat bezoekers makkelijk zijn kasteel kunnen bereiken. Daarvoor laat hij de Italiaanseweg aanleggen, een klinkerweggetje dat de reiziger via twee haarspeldbochten mooie uitkijkjes geeft op de Veluwezoom en de Betuwe.
De Italiaanseweg. Afbeelding: Gelders Archief
De Italiaanseweg. Afbeelding: Gelders Archief

Wandelgids

In 1847 schrijft de rentmeester van de baron een wandelgidsje voor de omgeving van Doorwerth, waarin hij de natuurlijke pracht van het Oosterbeekse landschap bezingt. Dit in tegenstelling tot Rozendaal en Biljoen die in zijn ogen veel ‘gekunstelder’ zijn met de toevoeging van grotten en rotspartijen van beton op kippengaas.
Advertentie voor de wandelgids
Advertentie voor de wandelgids

Projectontwikkelaar

Maar de Baron heeft meer noten op zijn zang want twee jaar voordat de wandelgids verschijnt maakt diezelfde rentmeester al een brochure: 'Doorwerth en Wolfheeze: wat het is en worden kan', waarmee hij potentiële kopers voor een stuk grond wil interesseren.
De Heer van DOORWERTH, dit een en ander in aanmerking nemende, en wenschende aan het verlangen dergenen, welke zich daar mogten willen vestigen, bevorderlijk te zijn; heeft besloten, de gelegenheid open te stellen, zoo tot het aanleggen van Lustplaatsen en Buitenverblijven, als tot het oprigten van Fabrijken, Neringen en Bedrijven en het uitbreiden van den Landbouw, en biedt daarom [...
gronden en gebouwen aan in de nabijheid van het Station WOLFHEEZE en op andere punten der Heerlijkheid.]
En daarmee wordt Jacob Adriaan Prosper baron van Brakell tot Wadenoijen één van de eerste projectontwikkelaars van Nederland. Aan hem hebben we dan ook de vele buitenhuizen en nieuwe landgoederen te danken zoals Heidestein in Heelsum en Laag Wolfhezen. Het is niet voor niets dat de Veluwezoom de bijnaam 'Gelders Arcadïe' krijgt.
Heidestein Heelsum.
Heidestein Heelsum. © Omroep Gelderland

In de voetsporen van Van Lennep

In de een-na-laatste etappe van hun Grandtour door Gelderland treden de Ridders letterlijk in de voetsporen van de negentiende-eeuwse schrokijver Jacob van Lennep. De tocht voert van Fort Pannerden naar Oosterbeek, waar de aflevering in gepaste stilte wordt afgesloten bij het graf van Van Lennep.
Verder ontrukken ze Jacob Jan Cremer, één van de grootste Gelderlanders aller tijden, aan de vergetelheid. Geboren en getogen in Arnhem en Driel. Kunstschilder, schrijver en voordrachtskunstenaar maar bovenal de man die met een vlammend pamflet de kinderarbeid wist uit te bannen.
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!