Nieuws

Onrust over luchtkwaliteit Nijmegen-West moest gesust worden, buurt is 'witheet'

Zeer Zorgwekkende Stoffen uit de schoorsteen van asfaltcentrale APN
Zeer Zorgwekkende Stoffen uit de schoorsteen van asfaltcentrale APN © Roel van Tiel
NIJMEGEN - Een externe deskundige heeft van de gemeente Nijmegen opdracht gekregen om de ontstane onrust in de gemeenteraad en onder burgers in Nijmegen-West te sussen. Die burgers en raadsleden maken zich grote zorgen over de slechte luchtkwaliteit rond industriegebied TPN-West.
Omwonenden van dat bedrijventerrein reageren verbijsterd op het nieuws. "We zijn witheet", zegt Roel van Tiel, die namens de Vereniging Dorpsbelang Hees al heel lang strijdt voor schone lucht in zijn leefomgeving. "Ik ben zó boos."

Ongenoegen

De externe deskundige, Cor Coenrady uit Elst, die voor de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) aan de slag ging, verwoordt in een uitgebreide memo aan de gemeenteraad zijn ongenoegen over de handelswijze van de gemeente in het zich al decennia voortslepende dossier over de luchtkwaliteit in Nijmegen-West.
Dat dossier kreeg een nieuw hoofdstuk toen Omroep Gelderland begin september naar buiten bracht dat asfaltcentrale APN op dat industrieterrein de toegestane norm voor uitstoot in zeer ruime mate bleek te overschrijden. Tijdens een onaangekondigde meting bleek de asfaltfabriek zeventien keer meer giftige stoffen uit te stoten die voorkomen op de lijst Zeer Zorgwekkende Stoffen van het RIVM.
Moet ik nu mijn mond houden? Dat is een ethische vraag
Coenrady stuurde die informatie eind augustus onder meer naar omwonenden. Hij voelde zich moreel verplicht om de stukken te openbaren. "Moet ik nu mijn mond houden? Dat is een ethische vraag", zegt de deskundige daarover. "En die vraag hebben mijn vrouw en ik beantwoord met dat ik een brief moest schrijven. Zeker in een periode met de toeslagenaffaire."

Geen projectleiding, geen totaaloverzicht

De zeer ervaren Coenrady was eerder onder meer als gerechtelijk deskundige betrokken bij de commotie rond het vervuilende bedrijf Chemours in Dordrecht. Hij is specialist lucht, geur en externe veiligheid en in die hoedanigheid ook docent aan de post-hbo opleiding PAO in Delft over luchtkwaliteit en lid van de commissie MER. Die adviseert, als onafhankelijke organisatie, over de inhoud van milieueffectrapporten.
In de uitgebreide memo schetst Coenrady als ingehuurde deskundige een onthutsend beeld van de handelswijze van de gemeente Nijmegen. Onderzoek naar de luchtkwaliteit in het gebied noemt hij complexe materie. Ondanks dat het om zo iets ingewikkelds gaat, had de gemeente Nijmegen enorme haast. Hij schrijft: "Op het Nijmeegse project zat een enorme tijdsdruk en een beperkt budget. Geen projectleiding. Geen totaaloverzicht bij de ODRN en de gemeente Nijmegen."

Opdracht: burgers geruststellen

Omwonenden van TPN-West, het grootste binnenstedelijke bedrijventerrein van Nederland met zware categorie industrie, zijn nog het kwaadst over het deel van de memo waarin de deskundige de opdracht van de gemeente Nijmegen toelicht. "Het doel van de gemeente Nijmegen was een tabel met korte toelichting om de gemeenteraad en de burgers in Nijmegen gerust te stellen. Dit bleek uit de projectopdracht aan de ODRN en het periodieke overleg met de contactpersonen van de gemeente."
Maar tijdens zijn werkzaamheden kwam Coenrady tot de conclusie dat wat er boven water kwam juist helemaal niet zo geruststellend was. Er bleek heel veel mis te gaan bij de vergunningverlening, toezicht houden en handhaving (VTH) door omgevingsdienst ODRN. "Als gerechtelijk deskundige stel ik echter alle feiten en omstandigheden vast en schrijf dat in rapporten. Mijn conclusie was dat ongeveer een derde van de onderzochte VTH-bedrijfsdossiers niet op orde waren."

Deskundige vertrekt uit onvrede

Zijn bevindingen leidden tot diverse verschillen van mening en inzicht, zo laat hij de gemeenteraad van Nijmegen nu weten. Tot een oplossing van dat conflict kwam het niet. "Het verschil van inzicht van mij met de ODRN was echter zodanig dat ik mijn overeenkomst met de ODRN en de uitzendorganisatie op 30 juni 2021 heb opgezegd. Vanwege de grote politiek-bestuurlijke gevoeligheid heb ik de documenten uit dit project als schaduwdossier digitaal bewaard."
Begin oktober heeft hij na een telefonisch verzoek van de gemeente Nijmegen in zijn eigen tijd op basis van zijn eerdere adviesrapporten aan de gemeente alsnog een samenvatting gemaakt van zijn inventarisatie van de uitstoot van Zeer Zorgwekkende Stoffen in Nijmegen West en Weurt. Dat conceptrapport ligt nu ook bij de raadsleden op tafel.
Ik acht zo’n opstelling in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Coenrady maakt duidelijk hoe het door de bedrijfscultuur bij de omgevingsdienst zo mis heeft kunnen gaan in het dossier over de slechte luchtkwaliteit. "Tijdens mijn werkzaamheden bij de ODRN werd een aantal malen door het management de missie van de ODRN aangegeven: Wij faciliteren de bedrijven, zij zijn naast onze opdrachtgevers onze klanten. Ik acht zo’n opstelling in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur."
Hij wijst er ook op, net zoals de buurtbewoners al jaren doen, dat in Nijmegen-West sprake is van een opeenstapeling van fijnstof, stank, Zeer Zorgwekkende Stoffen en verschillende soorten geluidsoverlast. Het toetsen van vergunningen voor bedrijven moet in het licht van dat stapeleffect worden gezien en niet enkel op de vraag of het bedrijf individueel aan de regeltjes voldoet. De gemeente Utrecht doet zoiets bijvoorbeeld wel.
De commissie-Van Aartsen stelde eerder al dat het een puinhoop is bij omgevingsdiensten in Nederland. "Dat kan ik alleen maar bevestigen", voegt de deskundige daar onomwonden aan toe. "Zoals de commissie aangeeft is dit niet alleen te wijten aan de OD maar ook aan de opdrachtgevers (provincie en gemeente)." Hij hekelt ook de gebrekkige communicatie met de betrokken burgers en stelt dat de onrust niet gesnapt wordt.
Woensdagavond geeft Coenrady een toelichting op zijn bevindingen aan de raadsleden van de gemeente Nijmegen.
Reactie woordvoerder gemeente Nijmegen
"De gemeente Nijmegen is juist zo transparant mogelijk over de luchtkwaliteit in de gemeente, waaronder in Nijmegen-West. Alle beschikbare informatie wordt gedeeld met de raad – en is daardoor openbaar – en ook met de buurt en verenigingen. Zij hebben tenslotte om inzicht gevraagd. Het afgeronde rapport luchtemissies bijvoorbeeld is gewoon openbaar en ook actief gedeeld met alle partijen. Er is regelmatig contact met hen en ook met de externe deskundige, de heer Coenrady. De onderzoeksresultaten van deze externe deskundige zijn bekend en ook de overeenkomsten en de verschillen tussen de resultaten van deze deskundige en de inventarisatie van de gemeente. Vanavond komt dit aan bod in de technische toelichting aan de raad, waaraan de externe deskundige ook een bijdrage levert. Het onderzoek van de externe deskundige – destijds in opdracht van de ODRN – is deels gebruikt voor de nieuwe, uitgebreidere inventarisatie van uitstoot door bedrijven, die na het onderzoek van de heer Coenrady werd afgerond. De aanvullingen op dat eerdere onderzoek waren nodig omdat na afstemming met de ODRN de gemeente dit onderzoek niet afdoende vond. Daar waar nodig, heeft gemeente ook actie ondernomen naar aanleiding van het inventarisatierapport, waaronder bij APN."
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!