Nieuws

Nijmeegse raadsleden willen meer grip op omgevingsdienst na ophef

De ODRN is ook verantwoordelijk voor de controle van asfaltfabriek APN.
De ODRN is ook verantwoordelijk voor de controle van asfaltfabriek APN. © Roel van Tiel
NIJMEGEN - Méér controle op de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN). Dat willen verschillende partijen in de gemeenteraad van Nijmegen, na berichtgeving over de twijfelachtige rol van de omgevingsdienst in het dossier van de omstreden asfaltcentrale APN.
Uit stukken die boven tafel kwamen via de Wet Openbaarheid Bestuur blijkt dat de ODRN, samen met onder meer het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, een actieve rol heeft gespeeld in het oprekken van de wettelijke regels die gelden voor asfaltcentrales.
De ODRN pleitte voor een tijdelijke verruiming voor de uitstoot van benzeen. Die verruiming was bedoeld om asfaltcentrales tijd te geven hun productieproces aan te passen, nadat in 2016 de regels voor de uitstoot van die giftige stof werden aangescherpt.
Omgevingsdiensten reageren in die periode in meerderheid niet enthousiast op de voorgestelde aanpak, blijkt uit een mail van de Vakgroep Bitumineuze Werken, de overkoepelende organisatie van de asfaltbranche.
In die brief aan een ambtenaar van Rijkswaterstaat (met cc: aan de ODRN) beklaagt de vakgroep zich op het 'niet uitgesproken draagvlak' en dat de Omgevingsdienst Regio Nijmegen hier een welkome uitzondering op is.

'Als raad sta je met je rug tegen de muur'

De ODRN heeft een vergunningverlenende, toezichthoudende en handhavende rol naar burgers en bedrijven in opdracht van de gemeenten Beuningen, Druten, Berg en Dal, Heumen, Nijmegen, Wijchen en de provincie Gelderland. Het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur van de omgevingsdienst bestaan uit gedeputeerde Jan van der Meer van de provincie Gelderland en verschillende wethouders van de deelnemende gemeenten.
Een motie van PvdA en VVD stelt nu voor om meer grip te krijgen op de omgevingsdienst, door het aanstellen van een extra lid in het dagelijks bestuur en meer openheid naar de volksvertegenwoordigers. "Als raad sta je met je rug tegen de muur", omschrijft Charlotte Brand van de PvdA het gebrek aan slagkracht van gemeenteraden om hun controlerende en kader stellende taak uit te kunnen voeren.

'Controle echt een probleem'

Gemeenschappelijk regelingen als een omgevingsdienst zijn moeilijk voor gemeenten, stelt ze. "Je hebt meer slagkracht, zeker bij kleinere gemeenten, maar de democratische controle blijft echt een probleem."
Dat is kwalijk, vindt ze. "Je moet daar wel heel serieus naar kijken, zeker op het moment dat het de volksgezondheid betreft. En de APN is één dossier, maar er zijn er nog veel meer. Zoals bijvoorbeeld de brandveiligheid en de verkamering. De opgave die er ligt voor de ODRN is enorm."

Omgevingsdienst al jaren een probleem

Het aanstellen van een externe toezichthouder in het dagelijks bestuur van de ODRN kwam al eerder voorbij toen de gemeenteraad sprak over hoe slecht het ging bij de omgevingsdienst en dat er een cultuuromslag moest komen. Het college vroeg toen om die cultuuromslag nog even af te wachten. Brand erkent dat je het kunt zien als een 'zwaar middel', maar acht het gezien de situatie noodzakelijk.
Het functioneren van de omgevingsdienst is al jaren een probleem, dat al vaker onderwerp van gesprek is geweest voor de gemeenteraad. Te veel taken en te weinig budget, dat waren en zijn onder meer de pijnpunten.

Externe controleur

Het is niet ongebruikelijk dat bij een crisis in een organisatie controle van buitenaf wordt toegevoegd, om in de toekomst beter zicht te hebben op wat er goed en fout gaat. De Rekenkamer van de gemeente Nijmegen adviseerde in 2018 - na grote problemen binnen de GGD - om een extern lid aan het dagelijks bestuur toe te voegen. Dat is inmiddels gebeurd.
Buiten zo'n extra lid met specifieke, voor de ODRN relevante, kennis in het dagelijks bestuur willen de politieke partijen ook eerder en vaker geïnformeerd worden over de omgevingsdienst door het college dan nu het geval is.

Ver onder de maat

De problemen bij de Omgevingsdienst Regio Nijmegen zijn overigens niet uniek, blijkt onder meer uit het recente, harde oordeel van de adviescommissie onder leiding van Jozias van Aartsen in het rapport 'Om de leefomgeving'. De conclusie van dat rapport is dat het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) ver onder de maat functioneert. Het ontbreekt de omgevingsdiensten aan kennis en doorzettingsmacht.
Deze woensdag stelt de gemeenteraad een reeks kritische vragen aan het het college over de rol van de ODRN in de ophef rond asfaltcentrale APN. Hans van Hooft van de SP stelde eerder dat er sprake is van een 'ernstige vertrouwenscrisis'. De gemeente Nijmegen heeft nog niet gereageerd op het verzoek van Omroep Gelderland om een reactie op de berichtgeving over de ODRN.