Instellingen

Hoe de jam naar Tiel kwam

TIEL - Wie aan Tiel denkt, denkt aan jam. Jam van Maatschappij De Betuwe, wie heeft het niet op zijn boterham gesmeerd? Tiel ligt midden tussen de fruitgaarden, dus je zou denken dat er al eeuwenlang jam wordt gemaakt, maar niets is minder waar.
Tot 1885 produceerde de voorloper van de Maatschappij De Betuwe helemaal geen jam, maar wijnazijn, bierazijn en koffiesurrogaat. Pas eind negentiende eeuw maakte directeur Fredericus Baesjou op een zakenreis naar Engeland kennis met het product marmelade, een bittere fruitpasta. Hij was meteen enthousiast en zag kansen, hij ging een zoetere variant produceren in zijn fabriek: jam.
Ridders René en Bas gingen kijken in het jammuseum.
Hoe de jam naar Tiel kwam - Ridders van Gelre

Hofleverancier

Gelukkig had hij aan grondstoffen geen gebrek, want Tiel ligt midden in de Betuwe, het grootste fruitteeltgebied van Nederland. De eerste blikken jam rolden in 1885 van de band en het was meteen een succes. Baesjou stuurde zijn nieuwe product op naar vrienden en kennissen in binnen- en buitenland, maar ook naar verschillende Europese vorstenhuizen. Iedereen reageerde dolenthousiast, de koningin van Zweden en Noorwegen schreef in een bedankbriefje positief over: “zoowel de goede bereiding als de frissche en aangename smaak.”
Ook het Nederlandse koningshuis kon de nieuwe lekkernij wel waarderen, want vanaf december 1886 mocht De Betuwe zich hofleverancier noemen van de Scandinavische vorstenhuizen en koning Willem III. Maar ook de gewone man vond jam lekker, het verkocht zelfs zó goed dat de Tielse fabriek helemaal stopte met de productie van azijn en zich alleen nog maar toelegde op het fruitbeleg.

Flipje

Het beroemde fruitmannetje Flipje kwam pas later, hij is in 1935 bedacht als reclame-icoon. En dat was weer een schot in de roos, want Flipje werd razend populair. Maar in 1986 was het gedaan met Maatschappij De Betuwe, de fabriek werd overgenomen door Hero en de productie verhuisde naar Breda. In 1993 sloot de fabriek in Tiel definitief zijn deuren.
Het enige dat nu nog rest van de Tielse jam-geschiedenis is de oude gevel van de fabriek, die is geïntegreerd in nieuwbouw aan de Grotebrugse Grintweg. En in het Flipje en streekmuseum in Tiel is natuurlijk een permanente tentoonstelling over de geschiedenis van de Tielse jam.
De gevel van jamfabriek Maatschappij de Betuwe
De gevel van jamfabriek Maatschappij de Betuwe © Omroep Gelderland
De Ridders van Gelre nemen in de uitzending van maandag ook een kijkje in het Flipje en Streekmuseum in Tiel en leren alles over de geschiedenis van jam. De uitzending is vanaf 17.20 uur te zien bij Omroep Gelderland en wordt ieder uur herhaald.
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!