Instellingen

Wilde eenden laten zich minder vangen in Batenburgse eendenkooi

Kooikershond lokt de eenden
Kooikershond lokt de eenden © Omroep Gelderland

BATENBURG - Kooiker Leo Steven houdt zich schuil achter een van de vele rietschermen in de eendenkooi. Als de kooiker fluit, komen tientallen tamme eenden direct zijn kant op gevlogen. Zij weten dat er voedsel in aantocht is.

Alleen kooikerhondje Skip laat zich voor de schermen zien. Met zijn vrolijk zwaaiende staart helpt hij de kooiker om wilde eenden de vangbuis in te lokken. In de hoogtijdagen werden er in de eendenkooi van Batenburg meer dan 10.000 wilde eenden gevangen. Afgelopen jaar waren het er nog maar 50.

BuitenGewoon Radioverslaggever Laurens Tijink kijkt mee hoe kooiker Leo Steven de eenden lokt. Luister naar de radioreportage (1-3)

Achter de schermen en De pijp uit

De eendenkooi is een plas water ter grootte van een voetbalveld, legt Leo Steven uit. Op de hoeken van de vijver zitten de ingangen van vier vangpijpen. Aan het einde gaan de gevangen eenden de pijp uit. De kooiker blijft achter de schermen, die langs de vangpijpen staan opgesteld. Dat is belangrijk, want als wilde eenden de kooiker zien, slaan ze meteen op de vlucht. Het kan dan weken of zelfs maanden duren voordat de eenden weer terugkomen.

Een vangpijp is een steeds kleiner wordende trechter. In Batenburg zijn de pijpen zo'n tachtig tot honderd meter lang. Hoe vangt de kooiker daarmee wilde eenden? En wat is precies de rol van kooikershondje Skip? Leo Steven legt het zelf uit:

Luister naar de radioreportage (2-3)

Zorgen over toekomst eendenkooi

Vanaf 1860 gingen er in de eendenkooi in Batenburg ieder jaar duizenden eenden de pijp uit. Het vlees bracht relatief veel op, vertelt Steven. Er was dan ook geld te verdienen met het vangen van eenden. In de hoogtijdagen telde ons land zo'n duizend eendenkooien, nu zijn er nog iets meer dan honderd over.

In Batenburg wordt de eendenkooi nog op dezelfde manier onderhouden als in de 19de eeuw. De vangpijpen worden gemaakt van hout uit het kooibos. De traditionele aanpak is arbeidsintensief en daardoor duur. Nu er steeds minder wilde eenden worden gevangen, is het de vraag hoe lang de eendenkooi in Batenburg nog in zijn huidige vorm kan blijven bestaan. Kooiker Leo Steven maakt zich daar zorgen over...

Luister naar de radioreportage (3-3)

Waar zijn de eenden gebleven?

Het aantal wilde eenden in ons land is de afgelopen decennia afgenomen, blijkt uit cijfers van Sovon Vogelonderzoek Nederland. Maar volgens Steven is dat niet de oorzaak van de mindere vangsten in Batenburg. Want in de omgeving van de eendenkooi is er leefgebied voor eenden bij gekomen, vertelt de kooiker. Daardoor heeft de eendenkooi bij de ruïne van Batenburg minder aantrekkingskracht op de dieren.

Zie hier hoe de kooiker zijn werk doet:

Recht van afpaling

In een straal van 753 meter rond de eendenkooi in Batenburg moet het rustig zijn. Er mogen geen activiteiten plaatsvinden die de eenden verstoren. Dat is wettelijk bepaald door middel van het afpalingsrecht. Dat geldt tot de dag van vandaag. De eendenkooi in Batenburg is dan ook nog steeds in bedrijf. Behalve dat er eenden worden gevangen voor consumptie in lokale restaurants wordt de eendenkooi ook gebruikt als ringstation. Het ringen van wilde eenden is belangrijk voor onderzoek.

BuitenGewoon Radio is iedere zondag tussen 7.00 en 10.00 uur te beluisteren in het programma Zin in Zondag op Radio Gelderland.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!