Instellingen

De Romeinse Limes is nu werelderfgoed, maar wat is daar nog van te zien?

Het castellum in Meinerswijk, Arnhem.
Het castellum in Meinerswijk, Arnhem. © Gemeente Arnhem

NIJMEGEN - Nadat maandag al de Hollandse Waterlinie tot werelderfgoed werd uitgeroepen, is die eer een dag later weggelegd voor de Romeinse Limes. Maar wat is het precies? En misschien wel belangrijker: wat is er nu nog in onze provincie van te zien?

De zogenoemde Neder-Germaanse limes is de grens van het oude Romeinse Rijk. Zo'n 2000 jaar geleden vormden de Romeinen een wereldmacht. Ze bouwden een stelsel van forten en wachttorens om de scheepvaart op de Rijn te beschermen. Rond de forten, ook wel castella genoemd, ontstonden nederzettingen waar de gezinnen van Romeinse soldaten en de inheemse bevolking woonden.

Dwars door onze provincie

In Gelderland loopt de Romeinse Limes door Arnhem, Buren, Duiven, Groesbeek, Lingewaard, Millingen aan de Rijn, Neder-Betuwe, Nijmegen, Overbetuwe, Rijnwaarden en Ubbergen. De resten van Romeinse gebouwen liggen verborgen onder de grond.

De Neder-Germaanse limes.
De Neder-Germaanse limes. © De Bosatlas van de geschiedeniscanon

Archeologisch onderzoek heeft de forten, nederzettingen en delen van de Romeinse weg blootgelegd. Vooral in Nijmegen zijn veel vindplaatsen. Nog steeds worden er resten uit de tijd van de Romeinen blootgelegd.

Nijmegen als hoofdstad

Met zo'n 61 hectare aan werelderfgoed, is Nijmegen volgens wethouder Noël Vergunst 'de hoofdstad van Romeins Nederland'. Tot het werelderfgoed behoren nu het Valkhof, waar een militair fort was, het Kops Plateau met een commandantswoning en een kampement voor de ruiterij en de Hunerberg dat een legerkamp voor een heel legioen herbergde. Het legerkamp voor het legioen is het enige dat ooit in Nederland is gevonden.

In Museum Het Valkhof in Nijmegen zijn veel Romeinse vondsten te zien.
In Museum Het Valkhof in Nijmegen zijn veel Romeinse vondsten te zien. © Museum Het Valkhof

Daarnaast is het hele tracé van het Romeinse aquaduct van Berg en Dal naar Nijmegen werelderfgoed geworden. Via deze waterleiding kreeg het legioen op de Hunerberg water.

Ook in Berg en Dal staat het landgoed van De Holdeurn nu op de Werelderfgoedlijst. Op deze plek produceerden Romeinen bakstenen, tegels en aardewerk, dat wordt gekenmerkt door de oranje of enigszins gelige kleur.

Fort in Arnhem

Ook een deel van Arnhem is nu werelderfgoed. Het gaat dan om het castellum Meinerwijk in de uiterwaarden van de Rijn. In Stadspark Meinerswijk zijn de fundamenten van het fort te zien, waar Romeinse soldaten de grens bewaakten.

Castellum Meinerwijk.
Castellum Meinerwijk. © Omroep Gelderland

In Elst liggen twee Romeinse tempels verborgen. Wie via een kleine wenteltrap naar de kelder van de Grote Kerk loopt, ziet daar metershoge muren liggen. De eerste kleinere tempel is gebouwd rond het jaar 50 na Christus. De tweede tempel is vijftig jaar later gebouwd en was met 31 bij 23 meter een stuk groter.

Romeinse tempelmuren onder de kerk van Elst.
Romeinse tempelmuren onder de kerk van Elst. © Omroep Gelderland

Tot slot is een stuk van de gemeente Zevenaar terecht gekomen op de Werelderfgoedlijst. Veel is daar niet van te zien, want het gaat om een verdronken fort. De resten van het castellum liggen op de bodem van de Bijlandse Waard.

Buiten onze provincie zijn er bezienswaardigheden in onder meer Utrecht en Katwijk. Ook een stuk van de grens in Duitsland valt voortaan onder werelderfgoed.

Limesjaar

Wie delen van de Limes wil bezichtigen, heeft geluk. Het regionale Limesjaar gaat namelijk van start, waarbij activiteiten op of rond de Limes worden georganiseerd. Denk aan open dagen bij het castellum in Arnhem en een fietsroute langs diverse onderdelen van de oude grens.

Ook komt er een expositie in Museum Het Valkhof. En in augustus gaan in Nijmegen de vlaggen uit.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!