Instellingen

Mogelijk honderden Gelderse hoogbegaafde kinderen zitten thuis

Tania Broekhuisen luncht met de kinderen bij de Biotoop.
Tania Broekhuisen luncht met de kinderen bij de Biotoop. © Omroep Gelderland

ARNHEM - Mogelijk honderden Gelderse kinderen zitten thuis omdat ze vastlopen in het onderwijs vanwege hun hoogbegaafdheid, maar harde cijfers ontbreken. Dat stelt de Biotoop in Arnhem, een zorginstelling die deze leerlingen opvangt. Ook PassendWijs, dat verantwoordelijk is voor passend onderwijs in de regio, erkent dat oplossingen nodig zijn.

Omroep Gelderland bracht het verhaal van de 6-jarige Duane. Samen met ongeveer twintig andere kinderen krijgt hij hulp van de Biotoop. "Die kunnen hier herstellen en bijkomen", legt Tania Broekhuisen van de Arnhemse instelling uit. "Veel van hen hebben last van een burn-out of bore-out. Hun vertrouwen is vaak heel erg beschadigd."

Bekijk de video. De tekst gaat daaronder verder.

Hoogbegaafde Duane (6) loopt vast

'Zij zijn uit beeld'

De kinderen zouden nog maar topje van de ijsberg zijn. Het probleem is groot, weet Broekhuisen. "Maar keiharde cijfers ontbreken, omdat veel kinderen ingeschreven blijven op hun school. Die zie je terug in het ziekteverzuim, maar niet in uitval of ongeoorloofd verzuim. Ze zijn dus uit beeld."

PassendWijs ziet ook dat de hulpvraag toeneemt en complexer wordt. Het gaat mogelijk zelfs om de 20 procent best presterende leerlingen op scholen. Het percentage dat daarvan ook echt vastloopt, is onbekend. "Ik durf niet te zeggen dat we iedereen in beeld hebben", stelt projectleider begaafdheid Denise Verhaaff. Wel wil ze deze thuiszitters 'op het spoor komen'.

Tania Broekhuisen.
Tania Broekhuisen. © Omroep Gelderland

Geen goed antwoord

In de regio is er weinig hulp om deze kinderen op te vangen en te begeleiden naar een passende plek, constateert Broekhuisen. Hoewel ze vooruitgang ziet, is het onderwijs nog onvoldoende ingericht voor hoogbegaafden. "Een goed antwoord op hoe dat eruit moet zien, is er ook nog niet."

De kinderen die bij haar binnenkomen, kunnen volgens Broekhuisen moeilijk aansluiting vinden. "Het zijn kinderen die alles heel intens beleven. Dat willen ze ook graag delen, maar hun belevingswereld en spel is anders. Ze zijn sneller geraakt op allerlei thema's rondom rechtvaardigheid. Ze hebben sterker de behoefte om het nut van iets te weten. Omdat ze de lesstof vaak niet interessant vinden, gaan ze onderpresteren. Daardoor haken ze nog meer af."

Eigenlijk zeggen ze allemaal: ik wil hier niet zijn, want ik pas hier niet

Rond groep drie ontstaan doorgaans de problemen, weet Broekhuisen. "Als je je heel alleen voelt omdat aansluiting vinden met andere kinderen niet lukt en je juf of meester je ook niet begrijpt, vereenzaam je." Sommige van hen worden stil en depressief en anderen laten bijvoorbeeld agressief gedrag zien. "Maar eigenlijk zeggen ze allemaal: ik wil hier niet zijn, want ik pas hier niet."

Van Duane zou je kunnen zeggen dat hij in het speciaal onderwijs thuishoort, als je alleen zijn gedragsprobleem ziet. "Die was met de beste intenties in een schoolse setting niet meer te hanteren. Dat is ontstaan, omdat hij gewoon niet goed begrepen is." Ook Passendwijs herkent het beeld van gedragsproblematiek, waar later hoogbegaafdheid onder blijkt te zitten.

Er is volgens Broekhuisen dan ook een groep die door een verkeerde diagnose in het speciaal onderwijs terechtkomt, maar daar niet hoort. Terwijl een goede, tijdige diagnose juist zo belangrijk is.

Dat krijg je als je niet serieus genomen wordt, er niet naar je wordt geluisterd en je er niet mag zijn

Dan gaat het bijvoorbeeld ook over hechtingsproblemen of autisme. "Daar is veel misvatting over. Bij kinderen die hier langer zijn, zien we heel vaak dat het autisme helemaal wegvalt. Veel hoogbegaafde kinderen vertonen kenmerken van autisme als ze heel veel stress hebben. Dat krijg je als je niet serieus genomen wordt, er niet naar je wordt geluisterd en je er niet mag zijn." Het beeld dat autisme en hoogbegaafdheid vaak hand in hand gaan, klopt volgens haar dan ook niet.

'Hele verkeerde insteek'

Scholen staan niet te springen om hoogbegaafde kinderen aan te nemen, ziet Broekhuisen. Een ander probleem is volgens de Biotoop dat wordt geprobeerd de leerling passend te maken voor het onderwijs. Dat is een hele verkeerde insteek, stelt de instelling. "We moeten het onderwijs bij het kind faciliteren."

Misschien is dat met dertig kinderen per klas ook wel niet mogelijk, aldus Broekhuisen. "We verwachten heel veel van leerkrachten, maar er zit een grens aan wat ze kunnen bieden. Daar zullen dus aangepaste programma's en specifiek opgeleide leerkrachten voor moeten komen." Erkenning dat hoogbegaafden op een andere manier functioneren en een andere beleving hebben, is in de ogen van deze expert de belangrijkste stap.

Aan de slag

Intussen zegt PassendWijs druk bezig te zijn het onderwijs voor hoogbegaafden te verrijken door onder meer methodes aan te passen of plusklassen in te richten. Ook zijn er scholen die extra vakken als Russisch, Spaans of wiskunde aanbieden. Maar op sommige plekken staat die ontwikkeling 'nog in de kinderschoenen'. Erkend wordt dat de 'ideale oplossing' binnen het onderwijsaanbod ook nog niet voorhanden is. "We moeten gewoon aan de slag", klinkt het tot besluit.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!