Instellingen

Juridische strijd om avondklok: mag je vanavond na 21.00 uur de straat op?

Een controle op de avondklok.
Een controle op de avondklok. © ANP

NIJMEGEN - Het is nog onduidelijk of de avondklok definitief van de baan is. Het kabinet vecht het verbod aan. Mocht dat niets opleveren, dan hoopt demissionair minister-president Mark Rutte alsnog dat iedereen zich aan de avondklok houdt. "Het vervallen van de avondklok zou ernstige gevolgen hebben voor het bestrijden van het coronavirus."

De rechtbank in Den Haag besloot dinsdag dat de avondklok per direct moet worden opgeheven. Ook als de Nederlandse staat tegen de uitspraak in beroep gaat, zou het verbod op de avondklok blijven staan.

De overheid vecht die schorsing van de avondklok aan via een zogeheten spoedappèl. De rechter wordt gevraagd de uitspraak te schorsen in afwachting van het aantekenen van een hoger beroep. Het hof in Den Haag buigt zich hier vanmiddag om 16.00 uur over.

Rutte noemt de uitspraak een tegenvaller. "Maar als de avondklok op dit moment niet op de juiste juridische basis zou berusten, dus als hoger beroep niet leidt tot schorsing, betekent niet dat maatregel niet nodig is", zei hij dinsdag tijdens een persmoment. "Daarom roep ik iedereen met klem op om zich aan de avondklok te houden. In ieder geval tot er later deze week wel duidelijkheid is. Het is van belang dat we onze sociale contacten zoveel mogelijk beperken. Doe dat alsjeblieft."

Noodverordening

Het kabinet doet er naar eigen zeggen alles aan om de avondklok te behouden. Volgens minister van Justitie Grapperhaus komt er - mogelijk 'ten overvloede' - een spoedwet voor de handhaving ervan.

Volgens Henny Sackers, hoogleraar strafrecht en criminologie van de Radboud Universiteit in Nijmegen, is er nog een andere mogelijkheid. Het kabinet kan besluiten om de avondklok in stand te houden via een tijdelijke noodverordening, stelt hij. Dat kan volgens hem vanavond nog, maar dan moeten de veiligheidsregio’s wel in actie komen.

Het Veiligheidsberaad, waar alle voorzitters van de Veiligheidsregio’s onder vallen, liet eerder al weten verrast te zijn door de uitspraak van de rechtbank. Ze weten nog niet wat het vonnis precies betekent en wachten op een reactie van het kabinet.

‘Opvallend stellig’

Universitair hoofddocent staatsrecht Hansko Broeksteeg van de Radboud Universiteit vindt het opvallend dat de voorzieningenrechter zo stellig is in zijn uitspraak. Die stelt dat er geen sprake is van een noodsituatie, waardoor er geen gebruik mocht worden gemaakt van een bijzondere wet die de mogelijkheid biedt regels in te voeren zonder vooraf overleg met de Eerste en Tweede Kamer.

Volgens Broeksteeg kun je vanwege het coronavirus wel degelijk spreken van een ‘noodtoestand’, dus is het logisch dat deze wet voor de avondklok is gebruikt. Hij wijst er bijvoorbeeld op dat de Britse variant van het coronavirus een argument kan om de avondklok via de zogenoemde Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag (Wbbbg) in te voeren.

Hoogleraar recht en samenleving Jan Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen kan het zich ‘niet anders voorstellen’ dan dat de uitspraak om de avondklok op te heffen geen stand houdt in hoger beroep. Hij noemt het een onverstandige en gedurfde uitspraak van de voorzieningenrechter in Den Haag.

Boetes van tafel?

De bijna 26.000 avondklokboetes die zijn uitgedeeld, zijn volgens Sackers door de uitspraak van de rechtbank niet gelijk van tafel. Als je een boete hebt gekregen, kun je die binnen de beroepstermijn aanvechten. Een andere mogelijkheid is dat er een generaal pardon komt, wat betekent dat alle avondklokboetes worden kwijtgescholden. “Maar daar gaat de Tweede Kamer over”, aldus de hoogleraar.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!