Instellingen

Achterhoekse natuur heeft het zwaar; soorten verdwijnen of dreigen te verdwijnen

Het is vijf voor twaalf voor de natuur en de dieren in de Achterhoek. Michiel Schaap van Natuurmonumenten maakt zich grote zorgen. De droogte van vorig jaar en de droogte nu laten bijzondere planten en dieren verdwijnen. Omroep Gelderland ging met Schaap op pad door een bijzonder stukje Achterhoek: het Korenburgerveen bij Winterswijk © Omroep Gelderland
WINTERSWIJK - Het is vijf voor twaalf voor de natuur en de dieren in de Achterhoek. Michiel Schaap van Natuurmonumenten maakt zich grote zorgen. De droogte van vorig jaar en de droogte nu laten bijzondere planten en dieren verdwijnen. Omroep Gelderland ging met Schaap op pad door een bijzonder stukje Achterhoek: het Korenburgerveen bij Winterswijk
door Melanie Lokate
Al voordat we het Korenburgerveen ingaan is te zien hoeveel sporen de droogte nalaat. 'Je ziet het, deze poel aan de rand van het veen staat volledig droog.' De poelen zijn bedoeld voor voortplanting van allerlei amfibieën. De dieren zetten hier hun eieren in af, maar die moeten de tijd hebben om van gedaante te veranderen, voor ze het land op kunnen gaan. 'Een hele hoop amfibieën hebben dat niet kunnen redden voor de poel droog kwam te staan en zijn helaas doodgegaan.'
Bij de poel kun je zien hoe het gesteld is met de grondwaterstand. Michiel Schaap laat zien dat er een fors tekort is.
Achterhoekse natuur heeft het zwaar; soorten verdwijnen of dreigen te verdwijnen

Op zoek naar de kamsalamander

Voor het tijd is om het Korenburgerveen daadwerkelijk in te gaan neemt Schaap een schepnetje mee. We kunnen vandaag met de auto het Korenburgerveen in. 'Dit is eigenlijk best wel bijzonder, want dit is normaal vrij nat,' zegt Schaap. We stoppen bij een poel. 'Gisteren heb ik hier de kamsalamander nog gezien, even kijken of hij er nu ook nog zit.' 
Het is een race tegen de klok voor kamsalamander
Michiel Schaap
Met een schepnet, een glazen potje en een thermoskan met schoon water daalt Schaap een stukje af richting het water dat nog in de poel staat. 'We hebben de afgelopen jaren, samen met onder andere het Waterschap Rijn en IJssel en Provincie Gelderland, maatregelen genomen om hier water vast te houden. En je ziet dus dat het werkt.'
Achterhoekse natuur heeft het zwaar; soorten verdwijnen of dreigen te verdwijnen

Korenburgerveen uniek stukje Europa

Michiel kijkt met zijn schepnet wat er nog in de poel zit, het is warm en droog en die droogte past niet bij het Korenburgerveen. 'Nee, dit is eigenlijk een gebied dat goed gedijt door water.'
Het Korenburgerveen is een uniek gebied in Europa. Het is een hoogveengebied met vennen, vochtige graslanden en moerasbos. 'Het is een soort kom dat water opvangt en het veen zelf heeft regenwater nodig.' In het gebied komen zeldzame planten en dieren voor en Schaap maakt zich grote zorgen. 'Veen moet eigenlijk altijd nat zijn, anders verbrandt het en klinkt de boel in'. Door de droogte van vorig jaar is de zeldzame speerwaterjuffer hier al verdwenen.
Speerwaterjuffer, bron: De Vlinderstichting

Een race tegen de klok

'Ja!' roept Schaap in één keer enthousiast. Ik heb een kamsalamander.' Hij komt met het doorzichtige potje omhoog lopen. 'Kijk, mooi oranje buikje. En zie je hij hapt al naar adem.' Voor het dier is het een race tegen de klok. Want als het water in de poel te vroeg verdampt, dan overleeft hij niet. 
'Hij heeft uitwendige kieuwen dus hij haalt zijn zuurstof nog echt uit het water, maar je ziet dat die hij bijna zover is dat zijn kieuwen gaan verschrompelen en als dat gebeurt, kan hij het land op en dan blijft hij daar ook. Maar nu is het voor dier nog heel spannend, een race tegen de klok.'
Ook de vos houdt droge voeten en dat heeft grote gevolgen voor de kraanvogels zegt Michiel Schaap.
Achterhoekse natuur heeft het zwaar; soorten verdwijnen of dreigen te verdwijnen

Maatregelen noodzakelijk

Alles samen maakt dat Schaap echt zorgen heeft over de ecologie in de Achterhoek. 'We hebben de tijd niet meer om alleen maar plannen te maken. We moeten echt wat doen. Kijk maar naar de schade die op dit moment optreedt in de natuur, in de landbouw en de drinkwatervoorziening.'
Schaap vindt dat Waterschap Rijn en IJssel veel actiever moet handelen. 'Ik denk dat het waterschap meer zou kunnen doen. We moeten in dit gebied water veel actiever vasthouden en we moeten het water tijdens droogte hoger stuwen, zodat we het water vasthouden en daarmee het grondwaterpeil hoger krijgen.' Ook pleit hij voor de het gebruik van  van retentievijvers in droge en in natte tijden op momenten als het kan. 'Dat gebeurt tot nu toe nog niet.'
We blijven echter van de regen afhankelijk
Vanya Ginsel

WRIJ: Veel verschillende belangen in de Achterhoek

Het waterschap zegt al heel veel te doen. 'Maar de Achterhoek heeft zoveel verschillende belanghebbenden en die partijen moeten het wel samen doen,' zegt Vanya Ginsel van Waterschap Rijn en IJssel. 'Natuur, landbouw, cultuurhistorie, maar ook de steden.' Doordat er zoveel verschillende belangen zijn duurt het langer om iets voor elkaar te krijgen. 'Maar uiteindelijk zie je wel dat lukt, want iedereen beseft dat er iets moet gebeuren als het gaat om de klimaatverandering en de droogte.' 

'Diverse projecten helpen al'

Het waterschap heeft verschillende projecten die een positief effect hebben. 'Denk aan de retentievijvers die we in Lichtenvoorde hebben aangelegd. Die kunnen we gebruiken bij zowel extreme regenbuien als bij de droogte.' En Ginsel noemt ook het landgoederenproject in de gemeente Bronckhorst. 'En 90 boeren hebben inmiddels ballen in duikers geplaatst zodat het water ook op die plekken langer vastgehouden wordt. Maar we blijven echter van de regen afhankelijk.'

Het Korenburgerveen wacht met smart op regen

Terug naar het veen, waar het inmiddels warmer en warmer wordt. 'Hopelijk wordt het niet nog droger,' zegt Schaap. Hij staat inmiddels met zijn potje met daarin de kamsalamander op de oever van de poel. 'Zullen we hem maar weer terug doen?' Hij giet het potje met daarin het dier leeg in de poel. 'Ik hoop dat ik je volgend jaar weer zie, maar dan met een kammetje op je rug.'
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking? Stuur ons een bericht op 06 - 220 543 52 of stuur een mail: omroep@gld.nl!
💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip of opmerking voor de redactie? Stuur ons een bericht op WhatsApp of stuur een mail: omroep@gld.nl!